مبلمان شهری در فضاهای شهری

در مجهزسازي فضاهاي سبز و باز شهري ابتدايي‌ترين روش براي احساس آرامش و راحتي در پارك‌ها استفاده از نيمكت است. طرز قرار گرفتن اين نيمكت‌ها بايد به شكلي باشد كه دسترسي به آنها آسان و راحت بوده يعني در سراسر پارك و به تعداد زياد موجود باشد. صندلي‌ها بايد در روبه‌روي مناظر زيبا اما در جايي كه در مسير رفت و آمد افراد قرار نگيرد، واقع شود.

نيمكت‌هاي مراكز عمومي شهر نيز مي‌تواند براي آسايش و راحتي شهروندان در كنار مراكز ويژه مانند ايستگاه‌ها، كيوسك‌ها، باجه‌هاي تلفن، ظروف زباله و شيرهاي آب قرار بگيرند. مهمترين محل قرار گرفتن نيمكت‌ها در سطح شهر، مراكزي است كه رفت و آمد مردم در آن جا زياد است. به ويژه مكان‌هايي كه براي استراحت و تفريح مردم است. فضاي باز زيبا و مناسب عمومي به شهروندان اين امكان را مي‌دهد تا در كنار يكديگر از طبيعت اطراف لذت ببرند. با داشتن مكان مناسبي براي نشستن احساس رضايت آنها چندين برابر شود. افراد مختلف انواع متفاوتي از نيمكت‌هاي پارك يا فضاهاي سبز را مي‌پسندند كه اين سلايق متفاوت چگونگي طراحي نيمكت‌هاي پارك را تعيين مي‌كند و به آن تغييراتي مي‌دهد.

براي نمونه جوانان بيشتر روي بالاي نيمكت يعني تكيه‌گاه آن مي‌نشينند تا روي خود نيمكت و اين مورد بايد در طراحي نيمكت‌هاي پارك يا فضاهاي باز شهري مورد توجه قرار گيرد. همچنين نيمكت‌هايي را كه به اين مراكز اختصاص مي‌دهند، بايد از استحكام بيشتري در ناحيه پايه‌ها برخوردار باشد. يا به عنوان نمونه براي افراد مسن نيمكت‌هايي كه داراي پشتي يا تكيه‌گاه است، راحت‌تر از نوع بدون پشت آن است.

در حالي كه براي ساير افراد صندلي‌هاي بدون پشت به آنها اين امكان را مي‌دهد تا در دو طرف نيمكت بنشينند.

در پارك يا فضاهاي سبز شهري كه امكان استفاده اقشار مختلف وجود دارد بايد تمام امكانات رفاهي در نظر گرفته شود. صندلي‌ها و نيمكت‌ها بايد به گونه‌اي براي اين مكان‌ها ساخته شوند كه مورد استفاده بيشتري براي همگان دارند.

در همين راستا و براي پيشگيري از تخريب مبلمان عمومي شهر بايد به اين نكته توجه داشت كه تخريب بيشتر شامل چه چيزهايي مي‌شود، چه زماني اين خرابكاري‌ها شكل مي‌گيرد و توسط چه كساني، سپس برنامه‌هاي پيشگيري را به كار بست.

در زمينه ايستگاه‌هاي اتوبوس نيز، داشتن يك ايستگاه اتوبوس مناسب براي تمام سيستم‌هاي حمل و نقل درون شهري امري واجب و ضروري است. اما مناسب‌ بودن اين ايستگاه‌ها بسته به نظرات شهرونداني كه از آن استفاده مي‌كنند، دارد. از ديد مديران شهري كه مسئوليت رسيدگي به اين موارد را بر عهده دارند يك ايستگاه مناسب، ايستگاهي است كه به مراقبت و نگهداري كمتري احتياج دارد. از ديد شهروندان يك ايستگاه خوب، داراي محيط ديد بالا و امكان سوار شدن راحت به اتوبوس را دارد. هر دوي اين نظرات خوب و به جا است، زيرا ساختن ايستگاه‌هايي كه مورد استفاده كمتري دارند، تنها هدر دادن سرمايه و ايجاد مشكل براي مسئولان است. طراحي و ساخت مناسب آن مي‌تواند مدت زمان انتظار براي اتوبوس را لذت بخش كند.

مكان‌هاي زيادي هستند كه به علت نداشتن سايه‌بان، مكان‌هاي تجاري پررفت و آمد، مكاني كه آمد و شد افراد سالمند در آن جا بيشتر است و مكان‌هايي كه آب و هوا اعتدال مناسبي نداشته باشد، براي رفاه شهروندان احتياج به نصب ايستگاه‌هاي اتوبوس درون شهري است.

بهترين مكان براي قرار دادن ايستگاه‌هاي اتوبوس در نزديكي مغازه‌ها و در نزديكي تقاطع‌ها است كه در اين صورت بايد سه متر از مسير عبور و مرور عقب‌تر قرار گيرد تا ايجاد ترافيك و برخورد با افراد پياده را نكند.

و چنانچه ايستگاه از تقاطع دور بود، سايه‌بان ايستگاه بايد 12 متر از پياده رو عقب‌تر قرار گيرد تا براي ايستادن اتوبوس مشكلي را ايجاد نكند.

ايستگاه‌ها همچنين بايد در مسير موازي با پياده‌رو‌ها قرار گيرد تا تداخلي با افرادي كه در پياده‌روها در حال عبور و مرور هستند، پيدا نكند.

طرز قرار گرفتن اين ايستگاه‌ها بايد به شكلي باشد كه مردم از باد و باران در فصل زمستان و از تابش اشعه خورشيد در فصل تابستان محافظت شوند. هر چند اين نكته مهم است كه ايستگاه‌ها بايد به سمت خيابان باشد تا به افراد امكان آمد و شد راحت‌تر بدهد.

كيوسك‌ها يا ديگر مراكز فروش يا دستفروشي بايد در سمت پايين اين ايستگاه‌ها واقع شوند.

ايستگاه‌هاي طراحي شده بايد به شكلي باشد كه گوياي نماد شهري كه در آن اين ايستگاه قرار دارد بوده و از مواردي كه منحصر همان شهر است ساخته شود.

گاهي ايستگاه‌هاي استاندارد از نوع مشخصي از مواد ساخته و طراحي مي‌شوند. به جز موارد عنوان شده و در طراحي اين تجهيزات بايد ميدان ديد، تسهيلات، راحتي و دسترسي آسان به اتوبوس را نيز مد نظر داشت.

ميدان ديد مناسب مردم را قادر مي‌سازد تا آمدن اتوبوس را ببينند. ايستگاه‌هايي كه از نظر طراحي ضعيف هستند به سبكي طراحي شده‌اند كه براي ديدن رفت و آمد اتوبوس بايد ايستگاه را ترك كرد و به لب پياده‌رو آمد.

نوع ديگر طراحي بايد به شكلي باشد كه سوار شدن اتوبوس براي افراد به راحتي شكل گيرد. اين مورد يكي از موارد مهم در طراحي ايستگاه‌هاي اتوبوس است. زيرا مردم دوست دارند به راحتي به اتوبوس مورد نظر خود برسند.

ايستگاه‌ها بايد داراي مكاني براي نشستن مسافرين باشند تا در مواقع باراني يا هواي نامساعد احساس راحتي كنند.

مردم به اطلاعاتي در مورد زمان ورود و خروج به ايستگاه‌ نياز دارند. وجود تابلوهاي اطلاع‌رساني در ايستگاه‌ها براي شهروندان و توريست‌ها بسيار جالب و مفيد است.

به ويژه در بسياري از مراكز شهري در مراكزي كه افراد به ميزان امنيت بيشتري نسبت به ديگر مراكز احتياج دارند، مانند پارك‌ها، مراكز خريد و ديگر مراكز عمومي بايد از تعداد بيشتري از چراغ‌هاي روشنايي در خيابان و مكان‌هاي فوق استفاده شود. طراحي اين چراغ‌ها در سطح شهر به فن‌آوري طراحي اين نوع چراغ‌ها و وسعت خيابان يا مراكزي كه اين چراغ‌ها در آن نصب مي‌شود بستگي دارد.

اگر چه ميزان استفاده بيشتر از اين تمهيدات در شب شكل مي‌گيرد اما از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

اهميت وجود روشنايي در سطح شهر به دليل افزايش ايمني در سطح خيابان‌ها به ويژه در مراكز پررفت و آمد، راهنمايي جهت‌ها در سر تقاطع‌ها، چهارراه‌ها، پل‌ها، ساختمان‌ها تشخيص هويت و موقعيت محل است.

در بسياري از شهرها و كشورها براي جلب بيشتر توجه افراد و براي برگزاري اعياد و مراسم جشن، شهر و درختان آن را چراغاني مي‌كنند كه اين علاوه بر زيباسازي شهر به مكان‌هاي عمومي نيز روشنايي بيشتري مي‌بخشد.

در ايستگاه‌هايي كه چراغ‌هاي روشنايي آن روشن است شهروندان براي انتظار كشيدن احساس امنيت و آرامش بيشتري مي‌كنند.

در كنار درهاي ورودي ساختمان‌هاي مسكوني نيز وجود چراغ‌هاي روشنايي اهميت بسياري در رفت و آمد افراد دارد. حتي وجود چراغ در هنگام تعطيل بودن مراكز نيز از اهميت بسزايي برخوردار است.

ظروف زباله‌اي كه در سطح شهر قرار مي‌گيرند به مصارف مختلفي مي‌رسند. سطل‌هاي زباله‌اي كه در سطح شهر قرار مي‌گيرند بايد قابل دسترسي آسان و به تعداد زياد بوده و احتياج به محافظت نداشته باشند.

يكي از اشتباهات مهمي كه در شهر‌ها اتفاق مي‌افتد اين است كه سطل‌هاي زباله را در جايي قرار مي‌دهند كه بتوان به راحتي آنها را خالي كرد نه اين كه به راحتي براي شهروندان قابل دسترسي باشد. نتيجه آن خيابان‌هاي پر از زباله و سطل‌هاي خالي است. زيرا مردم وقت خود را براي يافتن سطل زباله صرف نمي‌كنند. براي تعيين اين كه در چه جاهايي بايد سطل زباله قرار بگيرد، مواردي را بايد در نظر داشت، به عنوان نمونه وجود مواردي از مبلمان شهري در خيابان، نوع و موقعيت طبقات اول مانند ساختمان‌ها، فروشگاه‌ها و رستوران‌ها كه همچنين بايد نوع و ميزان زباله‌هاي اين مراكز نيز با سطل‌هاي گذشته شده متناسب باشد.

بهترين مكان براي گذاشتن سطل هاي زباله مكان‌هاي تجاري و پررفت و آمد در حاشيه پياده‌روها، در نزديكي اغذيه‌فروشي‌ها و كنار صندلي‌هاي ايستگاه‌هاست.

تعداد سطل‌هاي زباله كه در يك مكان بايد قرار داده شود به تعداد افرادي كه در آن مسير رفت و آمد دارند و ميزان زباله‌هاي آن محل بستگي دارد.

برخي از موارد را در طراحي سطل‌هاي زباله بايد در نظر داشت مانند تفاوت در طراحي سطل‌هاي زباله با سطل مواد به درد نخور و بدون استفاده، كيفيت مواد موجود در سطل، نداشتن سر يا دريچه براي ريختن زباله درون سلطل، بزرگي سطل كه بستگي به ميزان استفاده و محل قرار گرفتن سطل دارد، همچنين سطل‌ها بايد محكم باشند تا در اثر نشستن برخي افراد روي آنها نشكند.

اين موارد نيز در هنگام ساخت سطل‌هاي زباله بايد در نظر گرفته شود، استقامت و دوام، موارد ضد حريق، رنگ، مقاوم در برابر آلودگي، لعاب‌داشتن سطل كه شامل رنگي مي‌شود كه به راحتي ورقه نشود، سطل ژر از منفذ آلومينيوم كه معمولا ماده خوبي براي استفاده در اين مورد است، ژلاستيك‌هاي مقاوم، ورقه‌هاي استيل گالوانيزه، بيشتر سطل‌ها را بايد بتوان به راحتي توسط ماموران شهرداري تخليه كرد كه بيشتر از طرف سرسطل تخليه مي‌شوند. تخليه آن دسته از سطل‌هايي كه از طرفين باز مي‌شود كار سختي است. در برخي از مواقع موجب شكستن سطل و درب آن مي‌شود.

سطل‌‌ها همچنين بايد داراي سطحي باشند كه از خروج مايعات درون سطل به بيرون جلوگيري كند. كه براي رفع ابن مشكل از كيسه‌هاي داخلي پلاستيك درون آن استفاده مي‌كنند. اين كيسه‌ها از نوع فلزي خود بهتر هستند. در پارك‌ها در قسمت‌هايي كه مخصوص پخت كباب است از لايه‌هاي فلزي استفاده مي‌كنند. اما در سطح شهر از نوع پلاستيك آن استفاده بيشتري مي‌شود.

در نيويورك استانداردهاي جديد براي كيسه‌هاي زباله وضع شده است كه از پارگي و نامرغوبي كيسه‌ها كاسته است. اين يك كيسه پلي اتيلني 30 ليتري به ضخامت يك و نيم ميلي‌متر است و قيمت آن تنها 9 سنت است. به هر شكل برقراري يك برنامه صحيح براي محافظت و بهسازي موارد گفته شده يك ضرورت براي حصول نتيجه بهتر خواهد بود.

- نویسنده : مهندس علی خوشگوار و مهندس ناصح یوسفی

نظرات 3


ثبت نظر درباره «مبلمان شهری در فضاهای شهری»

پرسش ها و دیدگاهتان را درمورد این مطلب بنویسید