استان خراسان رضوی

آشنایی با استان خراسان رضوی

Meet the Razavi Khorasan Province آشنایی با استان خراسان رضوی

استان خراسان رضوی را در سایت آسمونی ببینید و با اماکن مختلف آن آشنا شوید

مشخصات طبيعي خراسان رضوی

استان خراسان رضوي بخشي از استان پهناور خراسان بزرگ مي باشد كه با مصوبه دولت در سال 1383 و پس از تقسيم خراسان به سه قسمت شمالي ، رضوي و جنوبي ايجاد شده است .
اين استان در سال 1385 داراي وسعتي بيش از 127 هزار كيلومترمربع مي باشد كه بين مدار جغرافيايي 33 درجه و 52 دقيقه تا 37 درجه و 42 دقيقه عرض شمالي از خط استوا و 56 درجه و 19 دقيقه تا 61 درجه و 16 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرارگرفته است . استان خراسان رضوي از شمال و شمال شرقي به طول حدود 6/531 كيلومترداراي مرزمشترك با جمهوري تركمنستان و از شرق به طول حدود 302 كيلومتر داراي مرز مشترك با كشور افغانستان بوده و از لحاظ مرزهاي داخلي از شمال غربي با استان خراسان شمالي ، از جنوب با استان خراسان جنوبي و از غرب و نيمه شمال غربي به استانهاي يزد و سمنان محدود مي باشد .
ارتفاعات خراسان را مي توان به ارتفاعات شمالي و جنوبي تفكيك كرد . ارتفاعات شمال خراسان عموماً شرقي غربي هستند و حال آنكه ارتفاعات جنوب ، امتداد شمالي جنوبي دارند . بلندترين نقطه استان قله بينالود در 3615 متري و پست ترين نقطه استان در دشت سرخس با ارتفاع 299متر از سطح دريا واقع شده است .

تقسيمات كشوري خراسان رضوی

استان خراسان رضوی با وسعتی بیش از116349 کیلومتر مربع بر اساس آخرین تقسیمات کشوری درسال 1387 دارای 19 شهرستان 64 بخش 69 شهر و 161 دهستان می باشد.حدود9/31 درصد از جمعیـــــت استــان در روستـاها زندگی می کنند.

موقعيت جغرافيايي خراسان رضوی

استان خراسان رضوي در شمال شرقي ايران واقع شده است و از سمت شمال به کشور ترکمنستان و افغانستان و از غرب به استانهاي خراسان شمالي، سمنان و از جنوب به استان يزد و خراسان جنوبي متصل است.
داراي اقليم کوهستاني کويري و آب و هواي گرم و خشک است. در منطقه شمال آن که کوهستاني است از بارندگي متوسط برخوردار است و در نواحي جنوب آب و هواي گرم و خشک و کويري است.

پيشينه تاريخي خراسان رضوی

خراسان رضوي با مراکز جمعيتي کهن چون طوس، نيشابور و سبزوار از قدمت تاريخي برخوردار است به گونه اي که تا قبل از اسلام و سپس قرون اخير از مهمترين مراکز تاثير گذار در تاريخ و فرهنگ ايران زمين بوده است.
مردم آن به زبان هاي فارسي، ترکي و کردي با لهجه هاي متفاوت صحبت مي کنند. به تعداد محدودي در مشهد و بعضي شهرهاي جنوب عرب زبان نيز وجود دارند.
مذهب مردم استان عمدتا شيعه و در چند شهر مرزي چون تايباد، خواف، تربت جام ، درگز و … تعدادي از خواهران و برادران اهل سنت نيز زندگي مي کنند.

فرهنگ آداب و رسوم خراسان رضوی

فرهنگ مردم خراسان در اکثريت مناطق استان همان فرهنگ مردم ايران است البته کمي در جزئيات در شمال و جنوب و در بين ترک و کرد تفاوتهايي دارد که قابل تامل نيست.

Meet the Razavi Khorasan Province2 آشنایی با استان خراسان رضوی

آثار تاريخي خراسان رضوی

خراسان به لحاظ قدمت تاريخي، آثار تاريخي فراواني دارد که برحسب اعلام سازمان ميراث فرهنگي تعداد 903 اثر تاريخي فرهنگي در خراسان رضوي وجود دارد که به ثبت قطقي فهرست آثار ملي کشور رسيده است.
استان خراسان رضوی بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی جمهوری اسلامی ایران است که بناهای آرامگاهی بیش ترین و مهم ترین چشم انداز معماری این منطقه را تشکیل می دهند. مجموعه های آرامگاهی، بناهايی هستند كه طی ساليان طولانی بر روی مدفن و مزار شخصيت‌های مذهبی و محبوب شكل گرفته‌اند و معمولاً شامل بنای حرم،‌مساجد، مدارس،‌ كتابخانه‌ها، كاروانسراها، آب انبارها، خانقاه‌ها و فضاهايی ازاين قبيل می شوند. گسترش چنين مجموعه‌هايی، با گسترش مذهب، اعتبار و احترام صاحب مدفن و ارزش هنری و معماری بناهای ساخته شده ارتباط مستقیمی دارد.

برخی ازمجموعه‌های آرامگاهی (مانند آستان قدس رضوی) در شكل گيری و پيدايش شهرها، نقش اساسی و مهمی ايفا كرده‌اند و به مركز فعاليت‌های مختلف مذهبی، سياسی،‌ اقتصادی و غيره تبديل شده‌اند. مجموعه ی آستان قدس رضوی یکی از با شکوه ترین بناهای آرامگاهی سراسرجهان اسلام است که وجود مبارک حضرت امام رضا(ع) را در برگرفته و سبب شده استان خراسان رضوی به بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی ایران تبدیل شود.
مجموعه ی آستان قدس رضوی که خود به تنهایی جاذبه ی معماری کم نظیری به شمار می رود، همراه با سایربناها و آثار معماری این سرزمین؛ سبب شده اند که استان خراسان رضوی علاوه بر جاذبه های معنوی از نظر جاذبه های معماری و تاریخی نیز دارای اهمیت زیادی باشد. صحن‌های مجموعه ی آستان قدس رضوی دارای پنج صحن؛ عتيق(انقلاب)، جديد(آزادی)، امام خمينی(موزه)، جمهوری اسلامی و قدس است كه دو صحن آخری نوساز هستند. هر یک از صحن های مجموعه ی مقدس آستان قدس رضوی شاهکارهایی از معماران مختلف ایرانی را به نمایش میگذارند. از جمله آثار ارزشمند داخل حرم رضوی، سه محراب با شكوه مربوط به قرن های هفتم هجری است كه بر روی دو محراب، ‌كتيبه‌هايی به خط كوفی و بر سومی، كتيبه‌هاي یبه خط كوفی و ثلث و به رنگ لاجوردی بر زمينه سفيد، مشتمل بر آيات و احاديث نوشته شده است. درب های سه گانه حرم مطهر نيز از آثار با ارزش هنری به شمار می‌آيند. صندوق و ضريح مرقد كنونی، مربوط به دوره ی قاجار و بعد از آن است. صحن های حرم رضوی هر یک در دوره ای تاریخی ساخته شده اند و معماری هر یک از صحن ها؛ گویای روندمعماری زمانه ی خود است.

مسجد زیبا، تاریخی و مشهور گوهرشاد در جنوب حرم مطهررضوی قرار گرفته و به سبب دارا بودن انواع تزیینان چشم گیر و غنی، از دیدنی ترین مسجد های منطقه به شمار می آید. آرامگاه فردوسی شاعر بزرگ پارسی در سرزمین توس زيارتگاه مشتاقان ادبی است و شهر توس، شهرتوس معروفيت خود را مديون آثار و شخصيت شامخ این شاعر ارجمند است. شهر توس که به نظر می سد در اواخر دوره ساسانيان، ساخته شده و زندان و گنبد هارونیه را در بر گرفته یکی دیگر از دیدنی ترین مناطق استان خراسان رضوی به شمار می آید.

بنای کاخ خورشید در مشهد مقدس و در وسط باغ بزرگی قرار گرفته که از آثار دوره ی نادر شاه افشار است و امروزه به مکانی برای بازدید همه ی مردم تبدیل شده است.
بناهای تاریخی و معماری متعددی در مناطق مختلف استان خراسان رضوی پراکنده شده اند؛ ولی مهم ترین و بیش ترین این بناها در شهرستان مشهد قرار گرفته اند. مجموعه ی کلات نادری مانند دره‌ای است كه توسط دو رشته كوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره ی نادرشاه افشار تعلق دارند. كتيبه ی نادری واقع در خارج از قلعه ی نادری (دربند نفتی) به زبان تركی و به خط نستعليق در بدنه ی كوه قرار گرفته؛ دروازه ی ورودی، دروازه ی دهچه، دروازه ی چوب بست، دروازه یگشتانه، دروازه ی نفتی، دربند ارغون شاه، همراه با عمارت خورشيد و تخت دختر مجموعه بناهایی هستند که بر روی تپه‌ای، به امر نادرشاه ساخته شده و اكنون آثار پراكنده ای از آن ها به جای مانده که برای گردشگران جذاب و دیدنی هستد.
درفاصله ی 6كيلومتری شهر قاين و در دامنه كوه معروف به ابوذر، آرامگاه بوذرجمهر؛ شاعر و اديب بزرگوار زمان سلطان محمود غزنوی قرار گرفته که بسيار زيبا و دلگشا بوده و از قدمتی ديرينه برخوردار است. آتشكده بازه هور در روستای رباط سفيد تربت حيدريه واقع شده واز بناهای باستانی این منطقه به شمار می رود. مسجد جامع رشتخوار در تربت حیدریه،مسجد مولانا در تربت جام، مسجد كوشک درقاین، مسجد جامع سنگان در خواف از دیگربناهای تاریخی و قدیمی استان خراسان رضوی به شمار می روند.
مدرسه های زیادی نیزدر کنار مسجد های متعدد استان خراسان رضوی بنا شده اند که برخی از آن ها از جمله مدرسه های دومناره گلشن، ميرزا جعفر و مدرسه نواب و مدرسه های سبزوار از ارزش های خاص معماری و تاریخی برخوردار هستند.
تپه های باستانی که برخی از باستان شناسان اکتشافات مهمی روی آن ها انجام داده اند، پل های تاریخی که در دوره های مختلف ساخته شده اند، سدهای قدیمی که برخی از آن ها هنوز مورد استفاده قرار می گیرند و بازماندههای شهرهای قدیمی بخش دیگری از جاذبه های گردشگری تاریخی و معماری استان خراسان رضوی را تشکیل می دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی خراسان رضوی

خراسان رضوي هرچند از جاذبه‌اي بسيار زيادي برخوردار است اما وجود مرقد مطهر آقا علي‌ابن موسي‌الرضا (ع) بزرگترين انگيزه سفر به اين استان است. وجود بارگاه روحاني و ملكوتي رضوي باعث شده است كه هرساله ميليونها نفر از داخل و صدها هزار نفر از خارج از كشور به اين استان و شهر مقدس مشهد سفر كنند. آمارهاي مختلفي از ورود زائران و گردشگران به اين استان وجود دارد كه از 12 تا 20 ميليون نفر در نوسان است كه همين عدم ارايه آمار دقيق و رسمي مي‌تواند سياست‌گذاران شهري را با مشكل مواجه كند. وجود مركزي واحد براي بررسي ميزان دقيق گردشگران و زائران و ارايه يكدست اين آمار مي‌تواند كمك موثري براي برنامه‌ريزي‌هاي مختلف از نظر حمل و نقل، اقامت و ساير نيازها باشد.

شهر مشهد در فاصله 909 كيلومتري شمال شرق تهران واقع شده است. اين شهر كه در مدار 36 درجه و 16 دقيقه عرض شمالي و 59 درجه و 38 دقيقه طول شرقي قرار گرفته است، از شمال و شمال غربي به درگز و قوچان، از مشرق به جمهوري تركمنستان و سرخس، از جنوب و جنوب‌غربي به تربت جام و تربت حيدريه و از مغرب به نيشابور محدود مي‌شود.

شهر مشهد در جلگه‌اي بين دو رشته كوه مهم خراسان به نام‌هاي بينالود و هزارمسجد واقع شده و ارتفاع آن از سطح دريا 985 متر است. وسعت شهرستان مشهد برابر 27478 كيلومتر مربع است و بيش از دو ميليون نفر جمعيت دارد.
هسته اصلي شهر مشهد در سال 203 هجري قمري پس از شهادت و دفن حضرت رضا(ع) در .سناباد پديد آمد. اين حوقل در صوره الارض نيز از مقبره امام رضا(ع) در دهكده سناباد نام برده است، و پس از آن مكرراً در تاريخ خراسان بدين نام برمي‌خوريم. در قرن هفتم مردمي كه از ويرانه‌هاي توس و مغولان گريخته بودند، به اين مكان پناه آوردند. توس به دليل موقعيت جغرافيايي خاص در دوره‌هاي ايلخانان و تيموريان بارها بين حاكمان وقت دست به دست شده است. در سال 548 هجري قمري ها به خراسان حمله كردند، مغول‌ها در سال 617 هجري قمري خراسان را غارت كردند و در 791 هجري قمري ميرانشاه پسر تيمور لنگ خراسان را به آشوب كشيد. در شورش سال 791 هجري قمري در توس طابران ده‌هزار نفر كشته شدند و در پاي دروازه‌هاي شهر از كله كشتگان برج‌ها ساختند.در آخرين سال‌هاي سلطنت ابوسعيد، پيش از آن كه حكومت ايلخانان در ايران تمام شود (736 هجري قمري) ابن بطوطه مغربي سياح مشهور به خراسان و مشهد آمده است، آنچه وي در سفرنامه خود نوشته و همچنين اخبار كتاب نزهه القلوب، از مهم‌ترين منابع درباره شهر مشهد در نيمه اول سده هشتم هجري است.

Meet the Razavi Khorasan Province3 آشنایی با استان خراسان رضوی

موزه‌هاي آستان قدس رضوي

موزه‌ها از جمله مهم‌ترين مراكز فرهنگي در دنيا هستند و اعتبار آنها در جهت شناخت مراحل تكامل جامعه بشري و تاريخ بي‌همتاست. موزه‌هاي آستان قدس از نظر آثار نفيس هنري و شاهكارهاي دوره‌هاي سلجوقي، نادري، صفوي و قاجاري در نوع خود كم نظير است. از آثار ديدني اين موزه‌ها مجموعه‌اي از قرآن‌هاي قديمي است. قديمي‌ترين قرآن موجود، قرآني معروف به قرآن ابن كثير است كه در سال 393 هجري توسط علي‌بن‌منصور‌بن محمد كثير وقف آستانه گرديده و بر روي پوست آهو نوشته شده است.
قرآن ديگري نيز در موزه است كه منسوب به حضرت امير و به خط كوفي است كه واقف آن شاه عباس صفوي و وقف‌نامه آن به دستخط شيخ بهايي است، قرآن بايسنقري نيز كه از آثار بي‌مانند بايسنقر ميرزا پسر شاهرخ تيموري است و همچون دست نوشته‌هاي او بر روي كاشي‌ها از شاهكارهاي هنر خط اسلامي است. طول هر صفحه از قرآن بايسنقري 180 سانتيمتر و عرض آن 105 سانتيمتر است. يكي ديگر از قرآن‌ها، قرآني منسوب به امام حسن(ع) است و به شكل بياض با 122 ورق از پوست مي‌باشد كه واقف آن شاه عباس است و وقفنامه آن به خط بهايي است.

قرآني مرسوم به قرآن بابري، نيز توسط سلطان حسين صفوي وقف آستان قدس شده است و مي‌گويند به خط ظهيرالدين محمد بابر است.
اولين سنگي كه مزار مطهر حضرت رضا(ع) نصب گرديده در موزه قرار دارد. اين سنگ مرمر با ابعاد 6×30×40 سانتيمتر و متعلق به سال 516 قمري است و داراي كتيبه‌اي با نام ابوالقاسم احمدبن علي بن احمد العلوي الحسيني است. ديگر سنگاب خوارزمشاهي است كه به نام سلطان محمد خوارزمشاه و وزيرش در سال 597 ساخته شده است. غير از اين نفايس، اين موزه‌ها صدها اثر هنري و تاريخي ديگر را از دوران‌هاي مختلف به يادگار دارند، مانند كنده‌كاري‌ها، طراحي‌ها، گلابتون دوزي، ميناكاري، منبت‌كاري، قالي‌هاي نفيس، سلاح‌ها، ظروف و درهاي منبت و آثاري از خوشنويسي و نقاشي كه موزه‌هاي آستان قدس را چون گنجينه‌اي گرانبها و تاريخي زنده و ارجمند ساخته است.

 موزه مركزي

اين موزه در سال 1324 خورشيدي افتتاح و در سال 1356 به ساختمان فعلي منتقل گرديد. موزه مركزي در ضلع شرقي صحن مطهر امام خميني (ره) قرار دارد و مساحت آن 1500 مترمربع است و داراي آثار نفيسي براي بازديدكنندگان مي‌باشد.

 موزه قرآن و نفايس

اين موزه در سال 1364 افتتاح گرديده است و مجموعه‌اي از قرآن‌هاي نفيس به خط ائمه اطهار(ع) و استادان بزرگ تاريخ خوشنويسي چون ياقوت مستعصمي، بايسنقرميرزا، استادعبدالقادر حسيني شيرازي و استاد تبريزي در آنجا نگهداري مي‌شود. بازديد اين موزه براي هنرمندان و علاقمندان به سير تحول هنر خوشنويسي و تذهيب در ايران بسيار ارزشمند است.

موزه هداياي مقام معظم رهبري

اين موزه شامل هدايا و اشياء نفيسي است كه توسط روساي جمهوري كشورهاي مختلف و شخصيت‌هاي علمي و فرهنگي به مقام رهبري اهداء شده است.

موزه تمبر

اين موزه شامل پنجاه هزار قطعه تمبر خارجي و ايراني نفيس است كه نهصد قطعه آن به عنوان نمونه از 183 كشور جهان به نمايش گذارده شده است. اين موزه در سال 1369 افتتاح گرديده است.

 موزه تخصصي فرش

موزه فرش در دو سال با 800 مترمربع فضا در سال 1377 افتتاح گرديد و در آن 34 تخته فرش با قدمت حداكثر 500 سال به نمايش گذارده شده است. موزه فرش گنجينه‌اي از هنر اصيل ايراني را در طي صدها سال به نمايش مي‌گذارد. اين موزه در ضلع شرقي صحن امام داير شده است.

موزه تاريخ مشهد

مشهد داراي تاريخي 1200 ساله است. قدمت و صلابت فرهنگي، تاريخ طولاني، بناهاي تاريخي و اماكن مذهبي در قالب نقاشي و عكس به بيننده فرصت مرور گذشته اين سرزمين را مي‌دهد. اين موزه در اواخر سال 1372 ايجاد گرديده است.

Meet the Razavi Khorasan Province5 آشنایی با استان خراسان رضوی

آرامگاه فردوسی

حكيم ابوالقاسم فردوسي در سال 229 هجري، در قريه پاژ در ناحيه توس به دنيا آمد، وي از نجيب‌زادگان توسي بود و خود املاكي داشت كه از عايدي آن روزگار مي‌گذرانيد. فردوسي در حدود 40 سالگي به سرودن شاهنامه پرداخت و با مدد گرفتن از تاريخ شاهان قديم ايران و شاهنامة ابومنصوري كه به امر ابومنصور محمدبن عبدالرزاق توسي فراهم آمده است، به سرودن بزرگ‌ترين منظومه حماسي و ملي ايرانيان دست يازيد. زماني كه فردوسي پنجاه و هشت ساله بود و پس از برچيده‌ شدن خاندان ادب‌پرور سامانيان و بعد از آن حكومت سيمجوريان بر خراسان، محمود غزنوي در سال 387 جانشين پدر شد و فرمانروايي پراقتدار و بزرگي را در شرق و شمال شرق و مركز ايران به وجود آورد.
قدرناشناسي سلطان محمود غزنوي از كار بي‌همتاي فردوسي، او را دلشكسته و رنجيده خاطر ساخت و در فقر و تنگدستي در سال 411 يا 416 هجري درگذشت. مشهور است هنگامي كه جنازه فردوسي را از دروازه رزان بيرون مي‌بردند، كاروان هداياي محمود كه به بزرگي و عظمت كار فردوسي پي برده بود، وارد توس مي‌شد.

شاهنامه فردوسي نقشي به«نخستين داستان‌هاي شاهنامه از آغاز تمدن و سپس قيام كاوه و روي كار آمدن فريدون، مرگ فريدون و تقسيم جهان بين سه پسر وي و بردار كشي‌ها و جنگ‌هاي آنان است. سپس به حماسه جنگ‌هاي طولاني ايران و توران، داستان زال و رستم و حوادث بزم‌ها و رزم‌هاي سياوش، پادشاهي منوچهر پرداخته و در قسمتي ديگر با اشاراتي بر حوادث دوران اشكانيان و ساسانيان، مندرجات حماسي خود را از زندگاني اردشير تا يزدگرد و انوشيروان پي مي‌گيرد.سزا در ماندگاري زبان و فرهنگ ايراني دارد و به لحاظ حماسي آثاري ماندگار از زندگي پيشينيان ما را به تصوير كشيده است. براساس دست نويس‌هايي كه پس از فردوسي از شاهنامه شده است، شاهنامه بين پنجاه تا شصت‌هزار بيت است و پهنه تاريخ چندهزار ساله قوم ايراني را از كيومرث تا حيات خود با زباني فصيح و پالوده شرح داده است. فردوسي خود در ميان اين ابيات همه جا انسان را به آزاد انديشي، دادخواهي و پند و عبرت و خرد راهنمون شده و از روي كمال و صفاي ذهن به نقل داستان‌هايي مي‌پردازد كه پيش از آن كه تاريخي جذاب باشند، امروزي و انساني‌اند.

در چهار مقاله عروضي داستان تدفين فردوسي بدين صورت نقل شده است كه: به دليل شيعه بودن نگذاشتند جسد وي را در قبرستان مسلمانان دفن كنند، ناچار جنازه‌اش را به باغ و ملك شخصي وي بردند و «او را در آن باغ دفن كردند، امروز هم در آنجاست، و من در سنه عشر و خمسمائه (510) آن خاك را زيارت كردم».

در سال 1313 بر مقبرة فردوسي آرامگاهي با طرح آتشكده ساختند. در سالهاي 7-1343 نيز دوباره تغييراتي در آن داده شد. ساختمان فعلي آرامگاه كه طراح آن از مهندس سيحون بوده است، در نماهاي بيروني برگرفته از معماري هخامنشيان است، فضاي داخلي نيز از معماري دوره اشكاني و اسلامي اقتباس شده و شكل كلي ساختمان شبيه بناي مقبره كوروش در پاسارگاد است. بنا از چهار سمت داراي پله است و ابعادي در حدود 30×30متر دارد. بدنه بنا با سنگ مرمر و اشعار فردوسي با خط نستعليق و نشان «فره‌وهر اهورامزدا» با نقش برجسته تزيين شده است. در قسمت داخلي بنا داستانهايي از فردوسي مانند پيكار رستم و اشكبوس، جنگ ايرانيان و تورانيان، نبرد رستم و سهراب، داريوش هخامنشي، پناه آوردن پادشاه هند به دربار ساساني، رفتن رستم به نزد كيكاووس، جنگ رستم با پيلتن مازندران، به كمند گرفتن رستم رخش را، جنگ رستم با اژدها و ديو سفيد و … به صورت حجاري و نقش برجسته سنگي بر ديواره نصب شده است. آرامگاه حكيم ابوالقاسم فردوسي همچون نگيني در دشت توس مي‌درخشد و هر ساله مشتاقان فراوان از تمام دنيا به زيارت او مي‌آيند. مهدي اخوان ثالث (م.اميد) شاعر بزرگ خراساني معاصر نيز در محوطه آرامگاه فردوسي و در كنار آن استاد بي‌نظير زبان فارسي به خاك سپرده شده است.

بازار رضا

اين بازار كه در ضلع شرقي خيابان امام رضا واقع شده است، از مهم‌ترين مراكز خريد زوار به شمار مي‌آيد. بازار رضا در دو طبقه احداث شده است، در طبقه دوم آن كارگاه‌هاي كوچك صنايع دستي، طلاكاري، فيروزه تراشي و گلدوزي ايجاد شده است.

پارک ملت

اين بوستان كه در سال 1345 در ابتداي بلوار وكيل‌آباد احداث شده است، يكي از بزرگترين باغ‌ها و مراكز استراحتي- تفريحي مشهد مي‌باشد كه هر ساله اكثر ميهمانان و زوار مشهد از آن ديدن مي‌كنند. اين بوستان شامل مسجد، گلخانه، زمين‌هاي متعدد بازي فوتبال، تنيس، واليبال، بسكتبال، استخرشنا و شهربازي به مساحت چهار هكتار است. به تازگي مجتمع فرهنگي امام رضا، محل نمايشگاههاي هنرهاي تجسمي و كتابخانه در اين پارك احداث و افتتاح شده است. بلوارهاي اطراف پارك نيز هر ساله محل اتراق عده زيادي از مسافران مي‌شود.

ديگر بوستان‌هاي عمده مشهد به قرار زيرند:

بوستان وحدت: بلوار وحدت
بوستان ميرزا كوچك‌خان: خيابان دانش
بوستان وكيل‌آباد: انتهاي بلوار وكيل‌آباد
كوهستان پارك شادي: انتهاي بلوار وكيل‌آباد

Meet the Razavi Khorasan Province1 آشنایی با استان خراسان رضوی

 حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام 

به جرات مي توان گفت كه آستان مقدس رضوي، قدمتي فراتر از قرن ها دارد و همان طور كه در ساختار كم نظير معماري اش، هر محراب و هر رواق آن، بخشي از تاريخ و پيشكش هنرمندان عصر و قرني خاص به ساحت كبريايي حضرت رضا عليه السلام است، تشكيلات اداري و مديريتي آن نيز از حيث قدمت و اساس، به سده هاي دور وابسته مي باشد. واضع است كه «آستان قدس» به عنوان سازماني متشكل و صاحب مسئوليت كه اداره امور بارگاه مطهر هشتمين امام شيعيان را عهده دار است. از اين هنگام حيثيت و موجوديت يافت كه ضايعه تالم بار شهادت حضرت رضا عليه السلام در قرن سوم هجري حادث شد و سرزمين توس شرافت خاك سپاري پيكر حضرتش را يافت. هزار و دويست و بيست سال پيش، در سالهاي آغازين قرن سوم هجرت، مامون، هفتمين خليفه عباسي، انگور آلوده به شقاوت خويش را به اجبار، به آن عزيز نبوي خوراند و سپس، محض عوام فريبي و تظاهر، گريبان چاك كرد و بسيار شيون نمود و در تشييع پيكر مطهر امام حركت كرد، تا آنجا كه به نشانه حرمت و احترامي نمادين، حضرتش را در «بقيه هارونيه» كنار قبر پدرش هارون به خاك سپرد.

و اين ثلمه آنگاه واقع شد كه هنوز چندي از سخن امام عليه السلام نمي گذشت كه وقتي از مدينه الرسول هجرت مي نمود فرمود: «من از سفر به توس باز نخواهم گشت و در غربت، ديده از جهان خواهم بست و در كنار هارون دفن خواهم شد.» اينچنين شد كه هزار و دويست و بيست سال اشك و ارادت پروانه گون محبان و حاجت منداني بي شمار، برگرد شمع مزار حضرتش، تاريخ حيات‌ «آستان قدس» را در طول دوازده قرن پر نشيب و فراز تشكيل داد، و علي الدوام آن را جاودانه خواهد ساخت. از آن زمان تا كنون، هر چه از آخرين روز صفر المظفر 203 هجري قمري گذشته و مي گذرد، بر ارج و عظمت «آستان قدس رضوي» افزوده شده و مي شود.

تلاشهاي فرهنگي، عمراني، خدماتي، كشاورزي و صنعتي «آستان قدس» بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، روند پر شتابي به خود گرفته، و نتيجه اين كه اقدامات انجام شده در همه ادوار گذشته، قابل قياس با كارهاي انجام شده در 24 سال اخير نيست تلاشهاي مورد اشاره كه از سال 1358 كه اداره آستان قدس به دستان با كفايت توليت عظماي آستان قدس رضوي حضرت آيه ا… واعظ طبسي سپرده شد تا كنون صورت گرفته است، چهره اين نهاد مقدس را به كلي دگرگون كرده و توان آن را به مقياس زيادي افزايش داده، و نيز باعث شده است تا آن را از وضعيت يك موسسه معمولي به نهادي عظيم و قدرتمند كه كليه زمينه هاي فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و خدماتي داخلي و خارجي را تحت پوشش فعاليتهاي خود دارد، تبديل نمايد. در طي دوازده قرني كه از رخ داد اسف بار شهادت امام رضا عليه السلام مي‌گذرد، صفحه صفحه تاريخ پر فخامت «آستان قدس» اندوده از هجمه ها، تخريبها و غارتهاي ادواري است كه از سوي معاندان و مخالفان تشيع رضوي عليه السلام، بارها و بارها بر پيكره جليل حرم مطهر امام وارد آمده است.به يقين مي توان گفت كه پس از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي و در بيست و چهار سال اخير، اين تشكيلات، به درخشان ترين و منسجم ترين شكل خويش رسيد، و همچنان نيز مسير تعالي و پايندگي خود را مي پيمايد.

 از ضريح چوبي، تا ضريح نگين نشان:

اولين ضريح، ضريحي چوبي، و با تسمه‌هاي فلزي، پوششي از صفحات طلا و نقره بوده است، كه در اواسط قرن دهم يعني در دوران شاه طهماسب صفوي به سال 957 هجري قمري ساخته و بر روي صندوقچة چوبي نصب شده است.
دومين ضريح، ضريح مرصع فولادي، معروف به ضريح نگين نشان بوده است، كه در سال 1160 هجري قمري به آستان مقدس تقديم و نصب شده است. براساس شواهد تاريخي، واقف ضريح، شاهرخ فرزند رضاقلي‌ميرزا، فرزند نادرشاه افشار و نوه شاه سلطان حسين صفوي است.
ضريح نگين نشان كه اكنون در زير ضريح فعلي جاي دارد، از فولاد ساخته شده است. در عصر سلطنت فتحعلي‌شاه قاجار، سومين ضريح (فولادي) و ساده به ابعاد 3×4 و ارتفاع 2 متر ساخته و روي ضريح نگين نشان نصب مي‌شود. سقف اين ضريح با چوب‌هايي كه با ورق زر، طلاكوب شده بود، پوشش يافت و در طرف پايين‌ پاي مبارك در مرصع تقديمي فتحعلي شاه قاجار نصب شده بود.
در سال 1330 شمسي نايب توليت وقت تصميم مي‌گيرد كه اين ضريح را برچيده و به جاي آن ضريحي از طلا و نقره ساخته و نصب كند، اما به دليل دگرگوني اوضاع عمومي و اجتماعي، كار معوق مي‌ماند، تا اين كه ضريح چهارم، معروف به شير و شكر، ساخته مي‌شود

 ضريح 40 ساله چگونه نصب شد

فكر تغيير ضريح مرقد مطهر ثامن‌الائمه حضرت علي‌بن‌موسي‌الرضا(ع) از سال 1311 هجري شمسي به وجود آمد و لزوم ساختن ضريح جديد از نقره و طلا مورد توجه قرار گرفت تا اين كه تصميم ساخت آن در سال 1336 گرفته شد.
قراردادي فيمابين نايب التوليه وقت آستان قدس رضوي از يك طرف و سيدابوالحسن حافظيان و محمدتقي ذوفن از طرف ديگر، منعقد و مبادله گرديد، تا آنان طبق تعهدي در هفت ماه اين كار را انجام دهند. آنان شروع به كار كردند و در مدت متجاوز از دو سال كار ساخت ضريح مطهر پايان يافت و در مورخه چهارشنبه 29 دي‌ماه 1338 هجري شمسي مطابق با 21 رجب 1379 هجري قمري، نصب گرديد.
چهارمين ضريح حرم، به «شير و شكر» شهرت يافت و پس از برداشتن ضريح سوم و انتقال آن به موزه، روي ضريح نگين‌نشان نصب شد.

افتخاري ماندگار

همان‌طور كه گفته شد، ضريح فولادي نگين نشان، واقفش شاهرخ فرزند رضا قلي‌ ميرزا فرزند نادرشاه افشار بوده است كه با توجه به اين كه واقف آن، وقف كرده بود كه مستمراً و به صورت دايم بر مرقد مطهر حضرت رضا(ع) نصب باشد، لذا اين امر، تاكنون رعايت شده و در تعويض ضريح قديم (شير و شكر) و نصب ضريح جديد (سيمين و زرين)، ضريح فولادي مذكور در اطراف مضجع شريف حضرت رضا (ع) به منهاي 5/2 متر از كف روضه منوره منتقل شد.

 ضريحي براي 400 سال آينده

ضريح شير و شكر كه در سال 1338 ساخته و نصب شده بود، به دليل فرسودگي و عدم استحكام كافي، پس از گذشت بيش از 40 سال، برداشته شد و ضريح جديد كه يكي از شاهكارهاي هنري معاصر مي‌باشد، در پي درخواست توليت عظماي آستان قدس رضوي و موافقت رهبر معظم انقلاب اسلامي، عمليات نصب آن از چندي قبل آغاز شد و همزمان با عيد سعيد قربان ضريح جديد رضوي بر روي عاشقان گشوده شد. ساخت اين ضريح از سال 1372 آغاز شد، پنجمين ضريح مرقد مطهر ثامن‌الائمه (ع) از نظر صلابت و استحكام براي 400 سال آينده پيش‌بيني شده است.
ابن بطوطه در سال 734 به مشهد مي‌رسد، توصيف وي چنين است: «شهري بزرگ و پرجمعيت است… مشهد امام رضا(ع) قبه بزرگي دارد و قبر امام در داخل زاويه‌اي است كه مدرسه و مسجدي در كنار آن وجود دارد و اين عمارت‌ها همه با سبكي بسيار زيبا و مليح ساخته شده و ديوارهاي آن كاشي است. روي قبر ضريحي چوبي قرار گرفته كه سطح آن نقره كوب است. از سقف مقبره قنديل‌هاي نقره آويزان است. آستان در قبه هم از نقره است و پرده ابريشم زردوزي از در آويخته شده است. داخل بقعه با فرش‌هاي گوناگون مفروش گرديده، روبروي قبر امام، قبر اميرالمؤمنين هارون الرشيد واقع شده كه آن هم ضريحي دارد وشمعدان‌ها روي قبر گذاشته‌اند.

تازه های آسمونی

قتل پسر بچه 11 ساله در مشهد توسط پیرمرد کودک‌ آزار

طاهره رضایی

بهترين محصولات چرم دست دوز مشهد

فاطمه غرویان

بهترين آموزشگاه های آشپزی و شیرینی پزی در مشهد

فاطمه غرویان

بهترين سینماهای مشهد

فاطمه غرویان

بهترين آژانس های مسافرتی مشهد

فاطمه غرویان

نواحی پستی و دفاتر پست دولتی مشهد

فاطمه غرویان

لیست درمانگاههای شهر مشهد

فاطمه غرویان

مراکز معاینه فنی خودرو مشهد

فاطمه غرویان

لیست کامل مراکز خرید مشهد

فاطمه غرویان

4 نظر

مهدی 2013/11/12 at 14:19

السلام عیک یا علی ابن موسی الرضا

پاسخ به این نظر
ساحل 2013/11/11 at 20:13

السلام علیک یا علی ابن موسی الرضا(ع)
مطالب بسیارعالی بودممنونم

پاسخ به این نظر
الهه 2013/11/11 at 13:23

دلم واسه حرم داره پرمیزنه..بااینکه مشهدیم اماآقا نمیطلبمون!! 🙁
ممنون آُمونی جون به خاطر مطالبت 😛

پاسخ به این نظر
مهسا 2013/11/11 at 11:47

السلام علیک یا علی ابن موسی الرضا.ممنون آسمونی عزیز خیلی خیلی عالی بود. 😉

پاسخ به این نظر

نظر شما چیست؟