غده تناسب اندامتان را بشناسید !

آسمونی : تا‌به‌حال برای‌تان پیش آمده كه ناگهان احساس گرمای غیرطبیعی كنید یا تپش قلب‌تان شدید شود؟

اگر به‌تازگی با علائمی مثل كاهش یا افزایش ناگهانی وزن، تعریق بیش از حد، اضطراب و بی‌قراری قابل توجه یا خشكی پوست مواجه شده‌اید هر چه زودتر به پزشك مراجعه كنید. زیرا این نشانه‌ها شما را از نامنظم بودن عملكرد غده تیروئیدتان باخبر می‌كند.

هر چند غده تیروئید عضو كوچكی است اما یكی از مهم‌ترین غدد درون ریز بدن انسان به شمار می‌آید كه به سیستم‌های اصلی بدن مرتبط است. دكتر اكبر سلطانی، فوق تخصص غدد شما را با كم كاری و پركاری غده تیروئید كه از شایع‌ترین نوع بیماری‌های غدد در میان زنان هستند آشنا می‌كنند.

غده همه كاره!

غده تیروئید در ناحیه قدامی گردن و بالای جناق قرار دارد. كار غده تیروئید تنظیم سوخت و ساز بدن و رشد انسان است به علاوه، در تنظیم آب و الكترولیدها تاثیر می‌گذارد و به‌طور كلی با عملكرد تمامی سیستم‌ها به‌خصوص مغز، اعصاب و قلب رابطه مستقیم دارد و مهم‌ترین وظیفه آن تاثیر روی سیستم سوخت و ساز بدن است.

این نشانه‌ها را بشناسید

پركاری تیروئید 2‌نوع است: دائمی و موقت. پركاری موقت معمولا با مصرف دارو بعد از مدتی درمان می‌شود. در مورد پركاری تیروئید دائم معمولا بیمار با بعضی علائم واضح به پزشك مراجعه می‌كند، مثلا بیمار در ناحیه قلب از تپش قلب زیاد و غیرعادی شكایت می‌كند و در موارد شدید دچار نارسایی قلبی می‌شود.

گاهی اوقات بیمار در ناحیه ریه با تنگی نفس به‌خصوص تنگی نفس فعالیتی به پزشك مراجعه می‌كند. علائم این بیماری در دستگاه گوارش به‌صورت كاهش وزن و افزایش اشتها ظاهر می‌شود مگر در سنین بالا كه میزان اشتهای افراد كاهش پیدا می‌كند.

علاوه‌بر این، مهم‌ترین ارگانی كه درگیر می‌شود سیستم مغز و اعصاب است كه بیمار با نشانه‌هایی مانند اضطراب و عصبانیت غیرعادی روبه‌رو می‌‌شود. تحمل گرما نداشتن یا تعریق بیش از حد نیز از موارد دیگری هستند كه در سیستم سوخت و ساز بیمار رخ می‌دهند. بعضی از بیماران دچار علائم چشمی می‌شوند.

در این شرایط بیمار از بیرون زدگی چشم شكایت می‌كند كه گاهی میزان آن بسیار شدید می‌شود. پركاری تیروئید اگر بیش از حد معمول طول بكشد یا توسط پزشك تشخیص داده نشود روی استخوان تاثیر منفی می‌گذارد و تراكم آن را كم می‌كند.

نخستین راه حل

روش‌های درمانی برای بیماری پركاری تیروئید معمولا به 3 دسته تقسیم می‌شوند. با تجویز داروهای مخصوص این بیماری را می‌توان به راحتی كنترل كرد، این داروها تولید هورمون از غده تیروئد را كاهش می‌دهند چون در پركاری تیروئید تولید هورمون‌ها در این غده بیش از حد معمول می‌شود.

بنابراین مصرف دارو باعث می‌شود تا تولید چنین هورمون‌هایی به میزان كنترل شده‌ای برسند.

ید رادیواكتیو روش دیگری برای درمان پركاری تیروئید است و بعد از دارو شایع‌ترین روش درمانی برای این بیماری محسوب می‌شود. ید رادیواكتیو می‌تواند غده تیروئید را از كنار بیندازد و در 50 در صد موارد تحت‌تاثیر این ید غده تیروئید كم‌كار می‌شود. روش سوم كه معمولا كمتر بكار گرفته می‌شود جراحی غده تیروئید است كه به ندرت اتفاق می‌افتد.

اگر عادت ماهانه نامنظم دارید

یكی از علائم شایع بیماری كم كاری تیروئید در زنان اختلال در عادت ماهانه مانند افزایش یا نامرتب بودن خونریزی است و تا زمانی كه خونریزی قطع شود این روند ادامه پیدا می‌كند البته این موارد می‌توانند در كنار نشانه‌های دیگر كم كاری تیروئید ایجاد شوند.

افزایش خونریزی زنان در این حالات آن‌ها را مستعد برای كم‌خونی می‌كند. به‌طور كلی بیماری كه به كم‌كاری تیروئید دچار می‌شود با علائم كلی مثل درد عضلات، خستگی، ضعف، بی‌حالی، افزایش وزن، كاهش اشتها كه جزو شایع‌ترین نشانه‌های این بیماری هستند به پزشك مراجعه می‌كند.

چطور گواتر نگیریم؟

یكی از فواید نمك یددار این است كه مقدار 100 تا 150 میكروگرم در روز ید به بدن می‌رساند كه این مقدار هم برای ساختن هورمون كافی است، هم عموما برای جلوگیری از بزرگ شدن غده تیروئید كه آن را گواتر می‌نامیم مفید و موثر است. اگر از نمك یددار استفاده می‌كنید و خیلی غذاهای دریایی مصرف نمی‌كنید، این موضوع خیلی برای‌تان مشكل‌ساز نمی‌شود .

ید بخورید

وقتی هورمون‌های تیروئید ساخته می‌شوند، داخل آن‌ها مقدار زیادی ید وجود دارد و اگر ما میزان مناسبی ید مصرف نكنیم، این غده نمی‌تواند هورمون بسازد یعنی ید یكی از مواد اولیه سازنده هورمون تیروئید است.

هنگامی كه شما ید مصرف می‌كنید غده تیروئید آن را جذب كرده و در مرحله بعد آن را با یك یا 2 نوع پروتئین تركیب می‌كند و زمانی كه این تركیب اتفاق می‌افتد، غده تیروئید از آن هورمون می‌سازد.

در نهایت این هورمون تیروئید است كه سوخت‌وساز بدن را تنظیم می‌كند و تقریبا روی بیشتر اعضای بدن به‌طور جداگانه تاثیر می‌گذارد. بنابراین وقتی شما مقدار كمی ید مصرف كنید، غده تیروئید مواداولیه برای ساختن هورمون را ندارد به همین دلیل این غده ابتدا شروع به بزرگ شدن می‌كند كه در نهایت به گواتر تبدیل می‌شود .

پف دور چشم، هشداری جدی

در مورد كم كاری تیروئید می‌توان گفت؛ علائم آن تا حدی برعكس پركاری تیروئید است. اگر بخواهیم از علائم این بیماری در ارگان‌های مختلف بدن شروع كنیم خشكی پوست یكی از نشانه‌های آن است. بیمار معمولا از خشكی بیش از حد پوست و احساس سرما شكایت می‌كند.

پف غیرعادی دور چشم به‌خصوص وقتی بیمار صبح از خواب بیدار می‌شود می‌تواند یكی دیگر از علامت‌های كم كاری تیروئید باشد. كم خونی یكی دیگر از علائم كم كاری تیروئید است كه در نتایج آزمایشات خون بیمار مشخص می‌شود. تنگی نفس فعالیتی در دستگاه تنفسی، یبوست و كاهش اشتها در دستگاه گوارش از دیگر نشانه‌های بیماری كم كاری تیروئید است كه می‌تواند بیمار را از بروز این ناراحتی آگاه كند.

رژیم غذایی‌تان را محدود نكنید

یكی از اشتباهاتی كه در این زمینه رخ می‌دهد این است كه به بیمارانی كه مشكل تیروئید دارند توصیه می‌شود، ماهی صرف نكنند یا برای مثال كلم و كاهو نخورند چون این مواد ید دارند، خب باید به این نكته اشاره كنم كه اصولا در بیماری كم‌كاری و پركاری تیروئید رژیم غذایی خاصی وجود ندارد.

مطالعات علمی و پزشكی نشان می‌دهد، مصرف خوراكی‌هایی مانند كلم و مانند آن در صورتی می‌تواند برای تیروئید مشكل‌ساز شود كه به میزان چند كیلوگرم در روز استفاده شود و از آنجایی كه هیچ انسان عاقلی این مقدار كلم را در روز نمی‌خورد بنابراین عموما مصرف مواد خوراكی مانند كلم، انواع سبزی‌ها و ماهی نه باعث كم‌كاری تیروئید می‌شوند و نه در پركاری این غده ممنوعیتی دارند.

بنابراین هیچ اثبات علمی در مورد بعضی از رژیم‌های شایعی در میان مردم درباره غده تیروئید وجود ندارد، همانطور كه گفتیم هیچ رژیم غذایی برای بیماری‌های تیروئید وجود ندارد مگر این‌كه فرد به سرطان تیروئید دچار شود كه بحث آن كاملا متفاوت است.

در سرما بیشتر مواظب باشید!

تیروئید روی تمام ارگان‌های بدن انسان تاثیر می‌گذارد و درصورتی‌كه فرد هنگام بروز علائم به موقع به پزشك مراجعه نكند تمام عوارضی كه به آن اشاره كردیم تشدید می‌شود. پوست، چشم، سیستم خونی و قلب و عروق، گوارش، دستگاه ریوی، باروری، مغز و اعصاب و عضلات ارگان‌هایی هستند كه تحت‌تاثیر عملكرد غده تیروئید قرار دارند.

شدیدترین حالت كم‌كاری تیروئید كه گاهی هم در فصل سرما دیده می‌شود كمای ناشی از كم‌كاری تیروئید درمان نشده است. زمانی كه بیمار كم‌كاری تیروئید داشته باشد و برای درمان اقدام نكند ممكن است بعد از مدتی دچار كما شود و سطح هوشیاری‌اش كاهش یابد، در این حالت فرد دیگر ارتباط برقرار نمی‌كند، عملكرد مغزش كم شده یا بیمار دچار افت درجه حرارت می‌شود، نبض‌اش كند شده و تپش قلب هم كاهش پیدا می‌كند و تنفس فرد دچار مشكل می‌شود.

این ناراحتی به‌طور مستقیم در 4 سیستم اصلی بدن یعنی قلب و عروق، سیستم مغز و اعصاب تاثیر گذاشته و علائم ناشی از آن در این سیستم شدید می‌شود. برای تشخیص قطعی كم‌كاری یا پركاری تیروئید آزمایش خون ساده انجام می‌شود.

از مادرتان تیروئید نمی‌گیرید

بیماری‌های غده تیروئید به ندرت پیش می‌آید كه به‌صورت ارثی منتقل شوند، در این شرایط اختلالاتی به‌صورت ژنتیك در ساختن و تاثیر هورمون‌ها به‌وجود می‌آید ولی این انتقال ارثی بسیار نادر اتفاق می‌افتد. بیشترین علت كم‌كاری تیروئید، سیستم ایمنی بدن است یعنی سیستم ایمنی باعث می‌شود تا غده تیروئید كم‌كار شود و در نهایت از كار بیفتد. از علل دیگر كم كاری تیروئید مصرف ید رادیواكتیو هنگام پركاری تیروئید است كه گفتیم آن را كم كار می‌كند و البته عمل جراحی كه باعث كم‌كاری دائم غده تیروئید می‌شود.

زنان مستعد‌تر از مردان

اگر یكی از اعضای خانواده فرد به تیروئید مبتلا باشد چنانچه خود فرد علائم كم‌كاری تیروئید مانند خشكی پوست، پف صورت به‌خصوص صبح‌ها، تنگی نفس، یبوست، اختلال سیكل قاعدگی، گرفتگی و ضعف عضلانی داشته باشد، لازم است تا برای تشخیص عملكرد تیروئید خود حتما آزمایش تیروئید انجام دهد و كم‌كاری تیروئید بررسی شود. پركاری و كم‌كاری تیروئید معمولا در زنان 20 تا 40 سال شایع‌تر و همچنین آمار این بیماری‌ها در زنان نسبت به مردان بیشتر است.

پوكی استخوان نمی‌گیرید اگر…

قرص لووتیروكسین برای درمان كم‌كاری تیروئید تجویز می‌شود؛ شواهد علمی نشان می‌دهد اگر دوز مصرفی این قرص مناسب نباشد، می‌تواند مقداری از تراكم استخوان در زنان بعد از دوران یائسگی را كاهش دهد بنابراین مصرف لووتیروكسین به‌جز در دوران یائسگی تاثیری روی بدن نمی‌گذارد.

زنانی كه در دوران یائسگی بیش از حد مجاز داروی لووتیروكسین مصرف كنند و دوز آن بیشتر مقدار مورد نیاز باشد، احتمال دارد به میزان بسیار كمی؛ سالی یك درصد، تراكم استخوان‌شان كاهش پیدا كند. اگر خانم‌ها تحت نظر پزشك باشند و به‌طور مرتب آزمایشات دوره‌ای دهند تا دوز داروهای‌شان تنظیم شود دیگر با این مشكل مواجه نمی‌شوند.

پس توجه داشته باشید كه مصرف لووتیروكسین در دوز مناسب باعث پوكی استخوان نمی‌شود به علاوه پزشك متخصص از آنجایی كه هر6 ماه یك‌بار آزمایشات لازم را روی بیمار انجام می‌دهد باید مراقب باشد تا دوز دارو بیش از حد مجاز نشود. این دارو هم مانند داروهای دیگر اگر بیش از حد مجاز مصرف شود قطعا عوارض جانبی مخصوص به‌خود را خواهد داشت.

قرص لووتیروكسین را می‌توان 30 دقیقه قبل از صبحانه یا 2تا 3 ساعت بعد از شام هنگام خواب مصرف كرد. در مورد كسانی كه گاهی قرص را به‌جای این‌كه به‌صورت ناشتا مصرف كنند با غذا می‌خورند باید بگوییم كه حدود 10 تا 15 در صد از جذب این قرص به بدن كاسته می‌شود و عوارض چندانی ندارد.

تیروئید گره‌ای

از علت‌های پركاری غده تیروئید می‌توان به ناراحتی در سیستم ایمنی بدن( به نام گریوز) اشاره كنیم یا ابتلا به گواترهای كه برای مدت طولانی زمان آن‌ها طول كشیده‌ و به‌صورت گره‌ای در می‌آیند و این گره‌ها باعث تیروئید پركار می‌شوند و سومین علت آن‌كه نسبت به موارد دیگر كمیاب‌تر است و تا 5 درصد بیشتر رخ نمی‌دهد یك گره تك تیروئید است كه باعث تولید بیش از حد هورمون می‌شود.

خانم‌ها بعد از زایمان مراقب باشند

گاهی ممكن است خانم‌ها بعد از زایمان با كم‌كاری یا پركاری تیروئید موقت مواجه شوند؛ این ناراحتی معمولا در 3 تا 6 ماه اول زایمان رخ می‌دهد و بین 3 تا 6 ماه هم طول می‌كشد، در این صورت پزشك می‌تواند با انجام آزمایش این بیماری را متوجه شود ولی درمان این بیماری هم به‌صورت موقتی است و بعد از مدتی كه فرد داروهایش را مصرف می‌كند دوباره پزشك وضعیت بیمار را بررسی می‌كند تا متوجه شود كه عملكرد تیروئید به حالت اولیه خود بازگشته یا نه و اگر فرد كم‌كاری یا پركاری تیروئید فرد رفع شود دیگر نیازی به ادامه دادن داروها نیست ولی گاهی‌اوقات حدود 30 درصد ممكن است كم‌كاری موقتی تیروئید ادامه پیدا كند كه در اینجا عملكرد تیروئید از دائم تبدیل به موقت می‌شود و بیمار باید همیشه تحت مراقبت و درمان قرار گیرد.

موقتی و زودگذر

معمولا كم‌كاری و پركاری تیروئید به‌طور متوسط بین 3 تا حداكثر 4ماه طول می‌كشد و خیلی زود درمان می‌شوند و خیلی وقت‌ها هم قابل تشخیص نیستند چون علائم آن آنقدر ناگهانی و آزاردهنده نیست كه بیمار متوجه شود و به پزشك مراجعه كند.

بنابراین در اكثر اوقات خودبه‌خود خوب می‌شوند اما اگر بیماری فرد تشخیص داده شود معمولا بین 3 تا 4 ماه زمان می‌برد تا بیماری با درمان دارو رفع شود.

مهم‌ترین نوع كم‌كاری یا پركاری تیروئید موقت همانطور كه گفتیم مربوط به دوران بعد از زایمان می‌شود كه حتما باید فرد تحت نظر پزشك درمان شوند و بعد از 6 ماه تا یك سال وضعیت بیمار مجدد بررسی شود و اگر مشكل تیروئید رفع شده باشد مصرف دارو را باید قطع ‌كند. بیمارانی كه به تیروئید كم‌كار یا پركار مبتلا هستند باید هر 6 ماه یك‌بار به پزشك متخصص خود مراجعه كنند و حداقل سالی یك‌بار آزمایش‌های لازم را انجام دهند تا دوز داروهای‌شان هم تنظیم شود.

برای آنان كه لب مرز هستند

به وضعیت كسانی كه نتیجه آزمایش‌های‌شان به‌گونه‌ای است كه لب مرز هستند و با توجه به توصیه پزشك نیازی نیست كه دارو مصرف كنند، پركاری خفیف تیروئید می‌گویند.

باید پركاری خفیف را هر 3 تا 6 ماه بررسی كنیم البته این بیماری بعد از مدتی به‌طور خودبه‌خود از بین می‌رود.

در مواردی كه سن بیمار بالا ست و بیماری زمینه‌ای یا گواتر واضح داشته باشد، باید حتما تحت درمان قرار گیرند اما معمولا افراد جوانی كه بیماری زمینه‌ای ندارند برای پركاری خفیف تیروئید نیازی به درمان نیست چون با پیگیری پزشك مشخص می‌شود كه تا حدود50 درصد این بیماری به‌طور خودبه‌خودی درمان رفع می‌شود.

0/5 ( 0 نظر )


نظر خودتان را ارسال کنید