مهرداد خوشبخت : کسی حوصله ساخت طنز ندارد

مهرداد خوشبخت، کارگردان سریال آچمز درباره ماجراهای این سریال و نزدیک شدن به بعضی خطوط قرمز می گوید.

کسی حوصله ساخت طنز ندارد - no one has the patience to build humor series

کسی حوصله ساخت طنز ندارد – no one has the patience to build humor series

به گزارش آسمونی : می گوید نامش از ابتدا «آچمز» بود، یعنی کسی که در وسط ماجرایی گیر کرده و نه راه پیش دارد و نه پس. درست مثل گلکار و مصیب قصه ای که این شب ها بعد از مدتی چشیدن طعم تاریخ و ملودرام های مختلف در شبکه سه سیما، ماجرایی را تعریف می کنند که با شیرینی لبخندهای هر چند کوچکی همراه شده است. مهرداد خوشبخت، این بار بعد از «غیرعلنی» باز هم برای حضور در تلویزیون تصمیم گرفت تا در فضایی که چندان جدی نیست، سریالی را روی آنتن ببرد که در آن شاید داستان چندان جدیدی به چشم نمی خورد اما به هر حال قصه گوست و می تواند برای چند دقیقه هم که شده شما را با خود همراه کند. او بعد از سریال های پلیسی اش؛ مثل گشت پلیس، گروه ویژه و… مدتی است در حال تجربه دنیای طنز در سریال ها شده است. آچمز هم دومین مجموعه این سبکی اوست که داستانش از این قرار است: مصیب پس از ۴۵ سال می فهمد که تنها فرزند خانواده نبوده است. او برای پیدا کردن گمشده سالیان دور مادرش، راهی تهران می شود اما خودش هم گمشده بزرگ تری دارد؛ عزت و احترام! مجبور است بین این دو گمشده یکی را انتخاب کند و همین داستان های پیچیده ای برایش به وجود می آورد که او را تبدیل به انسانی دیگر می کند. هومن برق نورد، امیرحسین رستمی، سید مهرداد ضیایی، احسان امانی، مهران رجبی، سارا خوئینی ها، بیتا سحرخیز و… برخی از بازیگران این سریال اند که سعید فرهادی آن را نوشته است. اما چه شد که مهرداد خوشبخت بعد از تله فیلم هایی که گاهی پرلبخند بودند در حوزه سریال وارد این فضا شد، موضوعی بود که جرقه شروع گفت وگو ما را با او زد. اول غیرعلنی و بعد هم آچمز، آن هم پس از مجموعه های پلیسی که نامتان با آنها گره خورده است، این  نسخه  تازه ای از مهرداد خوشبخت است؟

این ماجرایی است که خیلی مطرح می شود، همه فکر می کنند من کارگردان تکنیکالی هستم که مدام فیلم های اکشن می سازم اما من تعداد زیادی فیلم غیراکشن و حتی ملودرام ساخته ام. مثل همان غیرعلنی که از آن گفتید، اما کسی آنها را یادش نیست و تعجبم این است که سریال هفت قسمتی گشت پلیس، یک دفعه به طور ویژه ای دیده می شود و شاید این شانس من است که با همان چند قسمت به اندازه ۳۰ قسمت دیده شد. در کنار اینها من حداقل چهار تله فیلم و با آچمز دو سریال کمدی ساخته ام اما در مجموع بله، تولیدات غیرکمدی ام بیشتر سنگینی می کند. با این حال درست است که هر کسی به یک گونه علاقه مندی هایی دارد اما من از آن کارگردان هایی هستم که دوست دارند فضاهای مختلف را تجربه کنند و این کار را هم انجام دادم. این تغییر فضا کار را مشکل نمی کند؟

من برای ساخت هر کدام از فیلم ها و مجموعه ها سعی می کنم تا مدت ها خودم را در جو مرتبط با آن اثر قرار دهم. مثلا برای ساخت یک کار کمدی، فیلم هایی با این فضا را می بینم و مجلات و قصه های کمدی می خوانم تا حس و فضایم عوض شود. می شود گفت آچمز به عنوان دومین سریال خندان شما، پخته تر از غیرعلنی است، خودتان هم این را حس می کنید؟

بله، وقتی گونه های مختلف را کار می کنی باید تجربه های گوناگونی داشته باشی و در این سریال می خواستم با اتفاقاتی کارها و تجربه های دیگری را رقم بزنم. نکته دیگری که وجود دارد هم این است که آچمز شرایط ساخت بهتری را نسبت به غیرعلنی به خاطر زمان داشت. تلویزیون خیلی دیر غیرعلنی را شروع کرد و به تهیه کننده، درخواست ساخت آن را داد. در ابتدا فقط یک طرح کلی داشتیم و از لحظه ای که به دفتر رفتم تا وقتی سریال روی آنتن رفت، در کل سه ماه زمان صرف شد یعنی کل مجموعه را خیلی فشرده در همان زمان نوشتیم، ساختیم و پخش کردیم، کاری که با توجه به همه این مسائل به نظرم آن موقع خوب از آب درآمد. در مورد آچمز اما یک نکته مهم دیگر آماده بودن حدود ۲۵ قسمت از سناریو بود و این باعث می شد تا گروه با خیال راحت تری کار کند. تیکه های ریز و درشت سیاسی، اجتماعی و… هم از آن مواردی است که آچمز هم از آن غافل نشده؛ شما با چه نگاهی به سراغ این بخش رفتید؟ مشکلی سر راهتان نبود؟

بخش زیادی از این موارد در فیلمنامه بود و از ابتدا یک ناظر فیلمنامه داشتیم و یک ناظر کیفی تولید، یعنی داستان همه جانبه کنترل می شد. در ادامه همزمان با پخش هم کم و بیش از این طرف و آن طرف ایرادهایی گرفته می شود که به لطف همراهی مدیر گروه فیلم و سریال شبکه، آقای آذرپندار خیلی از آنها سانسور نمی شود. ضمن آن که در مجموع قرار بود   این سریال خیلی بی بو و خاصیت نباشد و حرف هایی بزند. در این راه داستان هم تغییر کرد، قبلا ماجرا قرار بود در اداره مالیات و با موضوعات مربوط به آن پیش برود اما باز هم من به همان بحث آب برگرداندمش چون دغدغه روز است و مثل موضوع مهم فروچاله ها کمتر به بخش های مهم آن پرداخته شده. ما می خواستیم در حد ممکن حرف هایی که باید را بزنیم و خیلی اوقات درباره مدیران صحبت می کنیم. در این بین درست است که مصیب جای یک مدیر آمده اما رفتارهایش مثل خیلی از آنهاست؛ این بارزترین اتفاق سریال است؛ مساله ای که نمونه آن را بین مسوولان داشتیم و همه می دانند. داستان این که در شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مملکتمان، ناگهان ممکن است یک شخص خیلی ضعیف و ناشناس بیاید و به مقامی برسد که جایش نیست. در واقع ما می خواستیم طی شدن مسیر رسیدن از فرش به عرش را نشان دهیم. فکر می کنید چه قدر در انعکاس آن موفق بودید؟

به هر حال کلیت قصه همین را نشان می دهد. وقتی نگاه می کنید مصیب قسمت اول و دوم، مصیب دیشب و امشب نیست؛ او مثل همان مدیران آدم دیگری شده که دیگر حتی به برادرش هم کاری ندارد و به دنبال استفاده از آن قدرت است. بله اما همین تغییر شخصیت هم در سریال جای سوال دارد، چون ما دیگر هیچ اثری از آن مصیب نمی بینیم و او انگار به کل کنار گذاشته شده است. فکر می کنید این اندازه از تغییر و نوسان به درستی پیش رفته؟

بله، قبول دارم که در این بخش کمی سریع جلو رفتیم اما تجربه ای که جالب بود و می خواستم آن را انجام دهم، این بود که برخلاف کارهایی که یا جدی اند یا طنز یا فقط درام؛ اصرار نداشته باشیم که تمامش کمدی باشد. دوست داشتیم مفرح باشد و بدون آن که خیلی خشن یا غمگین باشد، همه بتوانند نگاهش کنند اما می خواستم تا مثل زندگی واقعی که همه چیز در آن هست، پیش بروم. با همه اینها یکی از لطمه هایی که به مجموعه خورد به واسطه کوتاه کردن آن بود. ابتدا طرح اولیه قصه ۶۰ قسمت بود و تک تک آدم ها یک ماجرا داشتند؛ همه اینها حذف شد تا کار ۳۰ قسمت شود. داستان مصیب هم چون باید به قسمت آخر می رسید، تندتر پیش رفت. این سریال در اصل  نصف شده است. چرا این حذف اتفاق افتاد؟

خود شبکه می خواست تا آن را ۳۰ قسمتی روی آنتن ببرد. شما خیلی اوقات پندو هشدارهایی را درباره مسائل مختلفی که در حوزه آب و موارد دیگر وجود دارد، به بیننده می دهید؛ فکر می کنید این کار فایده ای هم دارد؟

بله، همین سریال ممکن است نشانه هایی را داشته باشد که کسی را وادار به تحقیق کند، همچنین خود مسوولان هم به واسطه فرزند یا نزدیکانش در جریان مسائل مطرح شده قرار می گیرند. من چندین بار با این تاثیرگذاری روبه رو شده ام، به عنوان مثال ما در قسمتی از گشت پلیس مسائلی را مطرح کردیم که دیدم خانواده ها و مردم درباره اش حرف می زنند و همین تلنگرهای کوچک برای من کارگردان کافی است. با این حال باید برای چنین موضوعاتی یک جریان به راه بیفتد مثل بعضی از تیزرهایی که می بینیم بارها از تلویزیون پخش می شوند و خواه ناخواه فرهنگسازی می کنند. در سکانسی از سریال، بخشی بود که مصیب برای گوسفندان سخنرانی می کرد، قسمتی که سر و صدا به پا کرد؛ این ماجرا حساسیت ها را نسبت به سریال بیشتر نکرد؟

به هر حال از ابتدا فشارهایی وجود داشت و با این قسمت، سختگیری ها بیشتر شد اما همه ما که فیلم می سازیم معتقدیم که اینها حساسیت های بجایی نیست چون یک سکانس و دو کلمه ای که در طول قصه به روی آنتن می رود؛ ضربه ای به نظام و مملکت نمی زند و اگر واقعا این طور باشد که دیگر حرفی نمی ماند. در این فضا خط قرمزهای کلی وجود دارد که مایی که سال هاست در تلویزیون مشغول کار هستیم؛ آن را رعایت می کنیم و به آن اشراف داریم. با همه اینها با حضور مهدی آذرپندار، مدیر گروه فیلم و سریال شبکه خیلی از این فشارها را با مسوولیت او پشت سر می گذاریم. جلوتر بودن مخاطب از اتفاقات و قصه هم از آن مواردی است که باعث می شود تا هر کسی متوجه شود الان قرار است چه اتفاقی در آن اثر بیفتد؛ در آچمز هم این مساله تا حد زیادی وجود دارد… .

در تلویزیون ما این اتفاق تقریبا برای همه کارها می افتد. به طور کلی این داستان پایه کلیشه ای دارد و بارها از جابه جایی دو تا آدم چه در فیلم های ایرانی و چه در کارهای خارجی استفاده شده است؛ معروف ترین آن شاهزاده و گداست که همه براساس آن جلو می روند. در مورد آچمز هم چون همه با این قصه آشنا هستند، می دانند بالاخره در تعاملاتی که اتفاق می افتد هر کدام با خانواده آن یکی روبه رو می شود. اینها چیزهایی نیست که نشود آن را پیش بینی کرد مثل فیلمی که می دانید در آن قهرمان داستان پیروز می شود و در این بین چگونگی اتفاق ها مهم است. من فکر می کنم آچمز آن چگونگی را دارد؛ این که ملاقات ها چطور اتفاق می افتد، دو برادر کجا یکدیگر را می بینند و مواردی از این دست. همچنین کلیت داستان های ما در تلویزیون خیلی وقت است که مشخص است و آخرش همه چیز خوب تمام می شود. آچمز هم قرار است خوب تمام شود؟

قصه های ما همیشه باید این طور باشد. این شیوه خواست صدا و سیماست؟

خوش بینانه تمام شدن بله، جدا از این که من هم دوست دارم که کار با همین شیوه به پایان برسد. البته در همین مجموعه هم اتفاقاتی داریم که مخاطب انتظارش را ندارد اما در پایان همان فضا را خواهیم داشت. بعد از چند سریال تاریخی و درام بالاخره آچمز با فضای متفاوت و مفرح تری به روی آنتن رفت، فکر می کنم این اتفاق در دیده شدن مجموعه بی تاثیر نبود، درست است؟ چون مدت ها بود که شبکه ۳ سریال طنز نداشت.

همیشه گفته اند که یک سفره باید غذاهای مختلف و متنوعی داشته باشد که باب سلیقه همه باشد، تلویزیون هم به دلیل مخاطبان گسترده اش باید آثار گوناگونی را پخش کند و به فکر همه طیف ها باشد. با این حال در جلسات سال گذشته مدیران مدام تاکید داشتند که تولیدکنندگان به سراغ کارهای طنز و کمدی بروند اما در عمل چنین اتفاقی نیفتاد و در حال حاضر به جز آچمز که جدی به حساب نمی آید و چند مجموعه انگشت شمار دیگر، بقیه به این ماجرا وفادار باشند. این برای ما هم عجیب است مثل سریال های ماه رمضان که به ما گفتند باید فضای تازه ای داشته باشد و مردم را بخنداند اما کارهایی به روی آنتن رفتند که خیلی غم انگیز و درام بودند و در آنها مدام خشونت های اجتماعی از کلاهبرداری تا مشکلات خانوادگی وجود داشت. همه این ها در حالی است که مثلا «برادرجان» را در زمان کوتاهی به شکل دقیقه نودی تدارک دیدند در حالی که می شد یک مجموعه طنز با همان فشار و زمان محدود تولید شود. این جاست که آدم نمی داند عملکرد را نگاه کند یا حرف هایی که در جلسه ها می زنند. البته در آچمز هم بعضی برخوردها  شاید می شد که کامل تر شکل بگیرد، مثل روبه رو شدن دو برادر… .

این موضوع را تا حدی قبول دارم و وقتی که سریال را نگاه می کنم به نظرم می رسد که می شد بیشتر روی آن کار کرد اما چند نکته وجود دارد که قبل تر هم اشاره کردم. یکی از مهم ترین موارد آن بود که فشردگی سناریو لطمه زیادی به کار زد، چون مدام مجبور بودیم تا داستان را سریع پیش ببریم و کوتاه ترش کنیم، این باعث شد تا لحظاتی از ماجرا از دست برود و خیلی از سکانس های وسطی حذف شود. در این بین فیلمنامه هم مدام درگیر تغییر شده بود و همه این ها عامل مساله ای شد که به آن اشاره کردید. بعضی نقش ها هم این جا چندان که باید پررنگ نیستند و بیشتر بار ماجرا روی دوش هومن برق نورد است… .

این مساله هم به دنبال همان حذف و فشردگی اتفاق افتاده است چون اگر می توانستیم فیلمنامه کامل را داشته باشیم هر کس داستان خودش را کامل می کرد. همچنین یکی از ابزاری که کار را برای مخاطب جذاب می کند، استفاده از بازیگرانی است که تیپ شان مشخص است. این انتخاب های تکراری باعث کلیشه ای شدن سریال نمی شوند؟

در زمانی که برای تولید این سریال داشتیم، نمی توانستیم بازیگران جدیدی بیاوریم. بخشی از این موضوع به خود تلویزیون برمی گردد. بعضی تصمیم گیرندگان در تلویزیون علاقه دارند از سرمایه های  این رسانه استفاده کنند و می گویند  تلویزیون آنها را پرورش داده و حالا که مخاطبان خود را دارند، پس باید از آنها استفاده کنید، یعنی کم پیش می آید که از گزینه های جدید استقبال کنند. این هم مثل ماجرای سریال های طنز است، در ظاهر می گویند خیلی هم خوب است که استعدادهای جدید را کشف کنید اما وقتی معرفی می کنیم یا قبول نمی کنند یا بعد از پخش در جلسات ارزیابی به تهیه کننده پول نمی دهند و می گویند شما کسی نیاوردید و پولی خرج نکردید. با این حال در آچمز ما کلی بازیگر فرعی داریم که از تئاتر آمدند. ما خیلی به دنبال کار عجیب و غریبی نبودیم و می خواستیم کنار همان کلیشه ها که در داستان هم وجود دارد، حداقل چند چهره جدید هم داشته باشیم. با این حال همین انتخاب ها باعث می شود از هزینه های اضافی هم جلوگیری شود. متن هم عامل دیگری است که باعث چنین فضایی می شود. یعنی کلیشه و تکراری شدن انتخاب ها؟

بله، خیلی از متن های ما از آنجا که از کانال های مشخصی می گذرند، عموما تابع یک سلیقه اند؛ همچنین در کتاب ها نوشته اند که ما ۳۶ موقعیت نمایشی داریم اما از این تعداد ما کلا ۳۰تا از آنها را در ایران نداریم و بقیه هم نصفه و نیمه اند؛ به همین دلیل متن هایمان عموما شبیه به هم اند مثل فیلم های جدی مان که اغلب یک کارخانه در آنها وجود دارد، یک مال حرام و حلال، طلاق و موضوعاتی که شاید در کل حدود ده قصه داشته باشند که بشود آنها تعریف کرد. خوب چرا سراغ فضاهای جدیدتر نمی روید؟

بله می شود قصه های بیشتری گفت اما آن قدر خسارت و فرسودگی دارد که فیلمسازها سراغش نمی روند چون مدام باید مبارزه کنی تا شاید بتوانی آن داستان را کار کنی. بنابراین وقتی شما فیلمنامه کلیشه ای داری طبیعتا بازیگر و بازی هایشان هم کلیشه ای می شوند. با همه اینها بخشی از این قضیه به من فیلمساز برمی گردد که پیشنهاد نمی دهیم، قسمتی هم به مدیران و تصمیم گیرندگان. در آخر بگویید که چه خبر از آینده؟ دیگر تله فیلم نمی سازید؟

فعلا چیزی قطعی نشده و تنها صحبت هایی درباره یکی دو کار سینمایی و یک مجموعه تلویزیونی شده است، در آخر هم باید از همه عوامل   بابت همراهی با من و این کار تشکر کنم.

0/5 ( 0 نظر )


منبع : اصلاحات نیوز

نظر خودتان را ارسال کنید