محله های غرب تهران

کلان‌شهر تهران در سال ۱۳۹۵خورشیدی جمعاً ۳۷۶ محله تشکیل می‌شد. شهرک‌ها و کوی‌های متعددی نیز در تهران وجود دارند. ما در این بخش آسمونی به معرفی محله های غرب تهران می پردازد.

محله‌های قدیمی تهران

تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نام‌های سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چاله‌میدان. در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نام‌های ارگ، چاله حصار، خانی آباد، جوادیه، قنات‌آباد، پاچنار، پامنار، یافت‌آباد، گار ماشین، گود زنبورک‌خانه، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها و دروازه قزوین. محله‌های دیگر شهر تهران بزرگ شهرری، تجریش، تهران‌پارس، تهران نو، نارمک، کَن و فرحزاد، طرشت و حسن‌آباد، بریانک، نازی‌آباد، کوی سیزده آبان، دولت‌آباد، کیان شهر می‌باشد.

هنوز بسیاری از آن محلات با همان اسم و رسم قدیم وجود دارند. محله دولت که به دلیل نزدیکی با کاخ‌های سلطنتی به این نام خوانده می‌شد، خیابان‌های لاله‌زار، خیابان شاه‌آباد، خیابان اسلامبول، خیابان علاءالدوله (فردوسی) خیابان لختی (سعدی) خیابان واگن‌خانه (خیابان اکباتان) خیابان عین الدوله (ایران)، دوشان‌تپه (ژاله)، نظامیه (بهارستان) و دروازه شمیران را شامل بود.

محله عودلاجان (اودلاجان) تشکیل می‌شد از خیابان جلیل‌آباد (خیام) کاخ گلستان تا ناصریه (ناصر خسرو) و حدود مسجد شاه و شمال بوذرجمهری شرقی و پامنار و جنوب خیابان چراغ برق (امیر کبیر) و میدان توپخانه، که محله کلیمیان و و زرتشتیان مقیم تهران بوده‌است.

محله سنگلج که بخش اعظم و عمده آن را امروزه پارک شهر تشکیل می‌دهد، در گذشته یکی از مراکز مهم سیاسی بود و با اینکه در حال حاضر تقریباً از بین رفته ولی هنوز اشتهار تاریخی خود را از دست نداده.

چاله حصار یکی دیگر از محلات جنوب تهران بود که چون آن را خاکبرداری و خاکش را به مصرف حصار کشی تهران رسانده بودند، مقدار زیادی چاله گود مانند داشت، بعدها برای تخلیه زباله‌های شهر از آنجا استفاده می‌کردند.

چاله میدان نیز که قبلاً در دوره صفویه خاک آن را به مصرف حصارکشی تهران رسانده بودند، وضعی تقریباً مشابه چاله حصار داشت و محل تخیله زباله تهران به حساب می‌آمد، این محله محدود به جنوب بازار چهل تن و امامزاده سید اسماعیل و میدان مال فروش‌ها، میدان امین السلطان، گمرک، خانی آباد، دروازه غار و پاقاپوق (اعدام) بود.سفرنامه وگردشگری

محله تاریخی امامزاده یحیی واقع بین چهار خیابان ری، امیرکبیر، سیروس (مصطفی‌خمینی کنونی) و بوذرجمهری (۱۵ خرداد فعلی). خانه وزیر مختار فرانسه که سید حسن مدرس دوران نمایندگی مجلس را در آن سکونت داشت و همچنین خانه فخرالملوک در این محله واقع شده‌اند. کوچه امامزاده این محله قبلاً دارای یک درخت تنومند بسیار کهن بود که درون بدنه آن درخت محل کسب کفش‌دوز می‌شد. حمام‌های تاریخی متعددی در این محله بوده یا هستند مانند حمام گلشن، نواب و حمام کوچه هداوند مقابل مسجد هداوند در کوچه میرزا محمود وزیر در قسمت شمالی محله.

نام محلات، شهرک‌ها و کوی‌های تهران

  • شمال تهران: تجریش، نیاوران،قلهک، جماران، ازگل، لویزان، مینی سیتی، سوهانک، دروس، حسین‌آباد_مبارک‌آباد، اقدسیه، زعفرانیه، محمودیه، فرمانیه،کامرانیه، داودیه، دزاشیب، جردن،الهیه، ولنجک ،اوین ، ظفر، درکه، فرحزاد،سعادت آباد،
  • شرق تهران: تهران نو، تهرانپارس، نارمک، شهرک امید،شهرک ویلایی زیتون،سرخه حصار، پیروزی، گرگان، وحیدیه، کالاد، شمس‌آباد، حکیمیه، نیروی هوایی، نظام آباد، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد
  • غرب تهران: پونک، ستارخان، آریاشهر، جنت آباد، شهر زیبا، شهران، طرشت، گیشا، چیتگر، شهرک اکباتان، تهرانسر، حصارک، آزادی، فردوس، کن و وردآورد
  • جنوب شهر تهران: مشیریه، شهرک مسعودیه، افسریه، خانی آباد نو، نازی‌آباد، یاخچی‌آباد، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، دروازه غار، جوادیه، یافت‌آباد، منیریه، امیریه، شوش، بازار تهران، شهرری، کوی سیزده آبان، دولت‌آبادشهرک رسالت بازار چینی فروش هاکیان شهر، یافت آباد بازار موبایل و مبل ایران.
  • مرکز تهران: یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، لاله زار، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

محله های غرب تهران

پونک، ستارخان، آریاشهر، جنت آباد، شهر زیبا، شهران، طرشت، گیشا، چیتگر، شهرک اکباتان، تهرانسر، حصارک، آزادی، فردوس، کن و وردآورد

شهرک اکباتان یکی از محله های غرب تهران

شهرک اکباتان یکی از بزرگ‌ترین و مدرنترین شهرک‌های خاورمیانه است که در غرب تهران و ناحیه شش منطقه ۵ شهرداری تهران قرار گرفته‌است. این شهرک ۵٫۹۴ کیلومتر مربع وسعت و ۴۴٬۹۸۱ نفر جمعیت دارد. این شهرک از سمت شرق به کوی بیمه و شهرک آپادانا، از شمال به اتوبان تهران کرج، از غرب به نمایشگاه صنایع هواپیمایی و از جنوب به بزرگراه شهید لشگری محدود و عمر مفید آن حدود ۳۰۰ سال برآورد شده‌است. شهرک اکباتان در مسیر خط چهار متروی تهران قرار دارد و دارای یک ایستگاه مترو است که تا سال ۱۳۹۴ دو ایستگاه آن راه اندازی شده‌است و همچنین به مجتمع مگامال با امکاناتی همچون پردیس سینمایی، هایپر مارکت، نمایندگی برندها، آی تی لند، شهربازی (درحال ساخت) و… می‌باشد دسترسی دارد.

اکباتان یا هگمتانه نام قدیم شهر همدان بوده‌است. این واژه به زبان پارسی کهن به معنای “مکان گردهمایی” است. شهرک اکباتان یکی از بزرگ‌ترین و مدرنترین شهرک‌های خاورمیانه است که در غرب تهران و ناحیه شش منطقه ۵ شهرداری تهران قرار گرفته‌است.این شهرک ۵٫۹۴ کیلومتر مربع وسعت و ۴۴٬۹۸۱ نفر جمعیت دارد.این شهرک از سمت شرق به کوی بیمه و شهرک آپادانا، از شمال به اتوبان تهران کرج، از غرب به نمایشگاه صنایع هواپیمایی و از جنوب به بزرگراه شهید لشگری محدود گشته‌است. شهرک اکباتان در مسیر خط چهار متروی تهران قرار دارد.

برخی منابع، «طراحی» شهرک اکباتان را به مهندسان آمریکایی نسبت می‌دهند و برخی دیگر، «ساخت» این شهرک را شرکت‌های خارجی معرفی می‌کنند اما سازنده شهرک مسکونی اکباتان، یک معمار ایرانی دانش‌آموخته دانشکده هنرهای زیبا به نام رحمان گلزار شبستری است که سال گذشته در مراسم ۱۳۳ سالگی اتاق بازرگانی تهران از او به‌عنوان «بنیانگذار ساختمان‌سازی نوین در ایران و سازنده شهرک اکباتان» تقدیر شد.

کار ساخت شهرک اکباتان ابتدا با جانمایی یک زمین ۴۰۰ هزار مترمربعی در خارج از محدوده شهر تهران، جدی می‌شود و سازنده ایرانی این شهرک بعد از خرید این زمین، ماه‌ها برای اتصال موقعیت زمین به محدوده شهر تهران (وارد کردن زمین اکباتان به محدوده شهری پایتخت) با شهرداری مذاکره و رایزنی انجام می‌دهد و به‌رغم مخالفت شهرداری، موفق می‌شود اولین مجوز رسمی برای این زمین را در قالب «زمین داخل محدوده» اخذ کند.

پروسه زمان‌بر بعدی برای شروع ساخت‌وساز در شهرک اکباتان به اخذ مجوز ساختمانی مربوط است که سرانجام تاییدیه نهایی برای احداث ۴۵۰۰ واحد مسکونی در زمین موسوم به شهرک اکباتان برای سازنده صادر می‌شود. آنطور که رحمان شبستری نقل می‌کند، «مساله اصلی» بعد از دریافت مجوزهای ساخت، منابع مالی برای اجرای پروژه بود.

سازنده این شهرک برای تامین اعتبار مورد نیاز شهرک‌سازی، ابتدا سراغ منابع خارجی و سپس تجار بازار تهران می‌رود و با پیشنهادهای مشارکت تعدادی از تجار با حجم اعتباری ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان روبه‌رو می‌شود اما بزرگی ظرفیت پروژه، باعث می‌شود مدل «پیش‌فروش» برای تامین مالی پایدار و موثر ساخت شهرک، مبنا قرار بگیرد.

استقبال پیش‌خریداران شخصی و تعاونی‌های مسکن کارکنان دستگاه‌های مختلف در آن زمان از پیش‌فروش پروژه شهرک مسکونی اکباتان به حدی می‌رسد که سازنده شهرک به پشتوانه منابع مالی جمع‌آوری شده حاصل از پیش فروش واحدها، اقدام به خرید زمین اطراف شهرک و افزایش مساحت اولیه شهرک به ۲۴۰ هکتار (۲ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمربع) می‌کند.

با افزایش مساحت شهرک اکباتان، تیراژ ساخت و ساز نیز به ۱۵ هزار و ۹۵ واحد مسکونی افزایش پیدا می‌کند و مراجعه نهادهای مختلف دولتی، سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و همچنین مردم عادی برای پیش‌خرید ساختمان‌های جدید تعریف شده در شهرک را موجب می‌شود. ابرپروژه «اکباتان»، علاوه بر اینکه با رعایت دو اصل «عدم مداخله دولتی در ساخت و ساز مسکونی» و همچنین «اتکای ساخت‌وساز به پیش‌فروش و جلب منابع از سوی پیش خریداران» به اجرا درآمد، در حوزه تامین مالی ساخت،‌ بر محور «پس‌اندازهای خُرد در موسسات پس‌انداز و تسهیلات مسکن منطقه‌ای» سوار شد.

بررسی‌ها درباره جزئیات تامین مالی شهرک‌سازی اکباتان نشان می‌دهد: عوامل این پروژه با پشتیبانی بانک رهنی و به اتکای تقاضای موجود در بازار مسکن تهران، موفق شدند دو مدل «پیش خرید» و «سپرده‌گذاری در موسسات پس‌انداز و تسهیلات مسکن منطقه‌ای» را با یکدیگر تلفیق و امکان تلاقی بخش قابل توجهی از عرضه و تقاضای مسکن در تهران را با اجرای پروژه «اکباتان»،‌ فراهم کنند.

شرکت پس‌انداز و تسهیلات مسکن «اکباتان»، به پشتوانه ابر پروژه شهرک اکباتان که کار ساخت آنها شروع شده بود و همچنین به اتکای تقاضای خرید مسکن، توانست از محل پس‌اندازی متقاضیان (پیش خریداران) و همچنین کمک‌های بانک مرکزی (وام بانک مرکزی)، منابع مالی لازم برای ساخت این شهرک را تامین کند و در عین حال با تبدیل تسهیلات به وام خرید، شرایط خانه‌دار شدن در این شهرک را به‌وجود بیاورد. موسسات پس‌انداز و تسهیلات مسکن منطقه‌ای به مدت ۸ سال و تا اواخر دهه ۵۰، در نظام تامین مالی مسکن ایران فعالیت کردند و بعد از آن، متوقف شدند.

شرکت پس‌انداز و تسهیلات مسکن اکباتان، در آن زمان به حدود ۱۵ هزار خانوار متقاضی خرید واحدهای مسکونی اکباتان، ۲ میلیارد و ۶۲۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان تسهیلات ساخت و خرید مسکن پرداخت کرد. این میزان تسهیلات با منابع اولیه‌ای همچون ۷۴۰ میلیون تومان آن از محل اعتبارات اولیه بانک مرکزی و سپرده‌های خود افراد، تامین شده بود.

این شرکت با سرمایه ۵۰۰ میلیون تومان شکل گرفته بود. در آن زمان، موسسات پرداخت کننده وام مسکن، بین ۱۵۰ تا حداکثر ۳۰۰ هزار تومان بر اساس مدل‌های مشخص سپرده‌گذاری در صندوق‌ها یا شرکت‌های پس‌انداز، تسهیلات ارائه می‌کردند که طول بازپرداخت آنها بین ۲۰ تا ۲۵ سال متغیر بوده است. کارنامه موفق شهرک‌سازی اکباتان باعث شد مجله «تایم» در سال ۱۹۷۸ با انتشار گزارشی درباره این ابرپروژه، از اکباتان به‌عنوان یک «رکورد سریع‌سازی مسکن» بنویسد.

در گزارش «تایم» موضوع «ساخت یک خانه در یک ساعت» با هدف انعکاس سرعت ساخت‌وساز در شهرک اکباتان، محور مطلب نویسنده قرار می‌گیرد و این شهرک به عنوان پروژه ساختمانی منحصر به‌فرد معرفی می‌شود که توانسته با کمترین هزینه ساخت در مترمربع و کمترین هزینه تامین منابع تسهیلاتی برای ساخت مسکن، بیشترین بازدهی را از حساب‌های پس‌انداز و سپرده‌گذاری مسکن به نفع پروژه، بهره‌برداری کند.

ساخت و ساز ضد زلزله و معماری دقیق و جذاب، فضای سبز بسیار وسیع، نورگیری کاملأ کافی و شوتینگ و رایزرهایی اختصاصی و پله‌های مخصوص فرار و ده‌ها استاندارد دیگر ، اکباتان را از بقیه ساخت و سازهای تهران و ایران متمایز کرده‌است. اولین واحدهای این مجتمع عظیم مسکونی (بلوک A1 و C2) در سال ۱۳۵۶ واگذار شد. ادامه واگذاری واحدهای مسکونی بعد از انقلاب و توسط شرکت عمران و نوسازی محیط پی‌گرفته شد. پس از آن به ترتیب بلوک‌های دیگر فاز ۱ و بلوک‌های فاز ۲ و ۳ واگذار شد.

پس از انقلاب ساخت این شهرک را شرکت عمران و نوسازی اکباتان بر عهده گرفت. در چند سال اول تکمیل واحدهای مسکونی، شهرک از امکانات و مراکز خدماتی مناسبی برخوردار نبود و ساکنین برای برطرف کردن نیازهای خود، مجبور به مراجعه به مرکز شهر بودند. اما در سال‌های بعد امکانات خدماتی این مجموعه رشد کرد و هم‌اکنون بخش اعظم نیازهای خدماتی ساکنین در درون شهرک تأمین می‌شود و نیاز کمتری به مراجعه به خارج از شهرک دارند.

در گذشته شرق شهرک اکباتان با دیواری در خیابان اصلی اکباتان از کوی بیمه جدا شده بود و هیچ کوچه‌ای از سمت کوی بیمه به اکباتان راه نداشت. در سال‌های بعد با فشار اهالی بیمه این دیوار تخریب شد تا اهالی بیمه به‌راحتی بتوانند برای تأمین نیازهایشان به اکباتان مراجعه کنند. همچنین کاربری‌های بسیاری در این خیابان ایجاد و این خیابان را به یک راسته عملکردی مهم تبدیل شد.

اکنون پس از سی سال، طرح‌های آن به صورت نصفه نیمه و در غالب مجموعه‌های رفاهی، فرهنگی و اقتصادی در دستور کار ساخت قرار گرفته‌است.

وردآورد یکی از محله های غرب تهران

وردآورد یکی از قدیمترین مناطق غربی تهران که در غربی‌ترین نقطه شهر تهران و در مناطق ۲۱ و ۲۲ شهرداری تهران (به عنوان ورودی کلان شهر تهران) قرار گرفته که بافت قدیمی در منطقه ۲۱ و قسمت نوساز و در حال احداث آن در منطقه ۲۲ قراردارد. واژهٔ ورد در پارسی باستان به چِمارهای گل و گل سرخ است و وردآورد به معنی آوردگاه گل سرخ است؛ و دلیل این نامگذاری وجود گلهای سرخ فراوانی بوده که در این محله می روئیده است.

وردآورد از شمال بادامنه جنوبی البرز و روستای وردیج و از جنوب به شهر قدس از غرب به شهر گرمدره همسایه می‌باشد. مرز شرقی آن نیز رودخانه ورداورد می‌باشد که از دامنه جنوبی البرز سرچمه می‌گیرد و پس از گذشت از وردیج و وردآورد به رودخانه کرج می‌پیوندد. اهم اماکن عمومی واقع در وردآورد عبارتند از بهشت سالم. مرکز تعویض پلاک وردآورد (میثم)، بهزیستی وردآورد و بوستانهای گلزار. خبرنگار. زیتون. شهرقران

علامه دهخدا در کتاب لغت نامه‌اش اینگونه می‌گوید:وردآورد دهی جزء بخش کن شهرستان تهران، یک هزارگزی شمال راه شوسه تهران – کرج واقع در دامنه با سکنه ۴۳۸ تن.

وردآورد پیشینه ای به قدمت بیش از ۳۰۰ سال را دارد که در کنار خود یک کاروانسرا به نام کاروانسرا سنگی از زمان صفویه و باغهای پهناوری را داشت که این دو امر باعث بیشترین انگیزه جهت زندگی برای اهالی آن زمان گشته بود.

وردآورد در گذشته به صورت قلعه ای بود که ساکنان وردآورد درآن زندگی می‌کردند. قلعه ای با دیوار بلند ۱۲ متری و ۶ برج دیدبانی و ۲ دروازه. این قلعه در زمان رضا خان ساخته شد.

وقایع تاریخی مهمی که در این محله رخ داده است می‌توان به زندگی زکی خان از بازماندگان کریم خان زند در زمان آقامحمد خان قاجار، دستگیری شیخ السفرا عاصم بیک سفیر کبیر امپراطوری عثمانی توسط قوای روس، ورود رضا میر پنج به وردآورد قبل از فتح تهران که خود در باغ نصرت الدوله وقشونش درکاروانسرا سنگی شب را گذراندند، مبارزه ساکنین وردآورد در مقابل حمله قوای روس که می‌خواستند از غرب، تهران را فتح نمایند.

وردآورد در دوران دفاع مقدس ۷۸ شهید را تقدیم این سرزمین نمود که یک سوم شهدای منطقه راداراست تمامی آنها از ساکنین محله و از پایگاه شهید حسن یزدی اعزام گردیدند. وردآورد در لغت به معنی آوردگاه گل سرخ می‌باشد ودلیل نامگذاری این اسم وجود گلهای سرخ فراوانی بوده که در این محله می روئیده است.

5/5 ( 1 نظر )


دیدگاه های این مطلب

  1. نویسنده دیدگاه: محمد
    17 فروردین 1398

    سلام
    تو محله های غرب تهران دهکده المپیک رو جا انداختید

نظر خودتان را ارسال کنید