آشنایی با شهرستان رباط کریم تهران

شهرستان رباط کریم یکی از شهرستان‌های استان تهران است. مرکز این شهرستان شهر رباط‌کریم است. اگر می خواهید با شهر رباط کریم بیشتر آشنا شوید این مقاله آسمونی را تا انتها مطالعه نمایید چرا که به معرفی کامل شهرستان رباط کریم می پردازیم.

این منطقه از هزاران سال قبل نیز از مراکز تمدن و زندگی بوده و آثار متعدد باستانی که در سال 69 و اواخر 73 در حوالی رباط کریم از شش هزار سال قبل تا دوران قاجاریه بدست آمده مبین این ادعاست. مضافا اینکه در حوالی بازارک معروف به چاله بازارک کارشناسان بر این باورند که روستا یا شهری در زیر خاک مدفون شده است .

رباط کریم به دلیل واقع شدن بر سر راه “جاده ابریشم” و راه زیارتی “خراسان به بغداد” از قدیم الایام دارای اهمیت و توجه بوده است و از این روست که کهن ترین و بی نظیرترین کاروانسراهای ایران مانند کاروان سنگی در این منطقه ساخته می شود و به تدریج با متروکه شدن آن حکام و رجالی که از این راه رفت و آمد می کردند به فکر ساختن یک کاروانسرای دیگر بنام کاروانسرای فتحعلیشاهی افتاده و چون رباط کریم از طبیعت زیبا و مصفا و باغ ها و مزارع فراوان و رودخانه های پر آب (در بازارک) برخوردار بوده از این رو این امر در دوره فتحعلیشاه قاجار تحقق می یابد .

بعد از این که آقا محمد خان قاجار تهران را به پایتختی انتخاب و به عمران و آبادی آن همت گماشت و تهران مرکز دوائر دولتی و حکومتی شد لاجرم از نقاط مختلف مملکت مراجعات مردم برای رفع نیازها و مشکلات اداری و غیره که قبل از آن به اصفهان و قزوین بود بیشتر به تهران متوجه شد و بنابراین مردم مناطق جنوبی مملکت از جمله شیراز ، اصفهان ، قم ، ساوه و … می بایست از رباط کریم که در مسیر جاده ساوه به تهران واقع بود عبور نمایند و کاروانیان ، قافله های بازرگانی و دسته های نظامی از این محل عبور می نمودند .

کاروانسرای حاج کمال

علل تجدید حیات و ترمیم رباط کریم :

  • وجود کاروانسراها
  • عبور راه آهن تهران – خرمشهر از رباط کریم و وجود ایستگاه راه آهن
  • کشف معدن منگنز در کوههای جنوب غربی رباط کریم
  • موقعیت جغرافیایی رباط کریم که به علت نزدیکی به تهران استعداد شهرک اقماری ر پیدا کرده است
  • احداث شهرک پرند در نزدیکی رودخانه شور

منطقه رباط كريم در گذشته به عنوان دشتي سرسبز و آباد بوده (و هم اكنون نيز داراي زمين هاي كشاورزي وتاكستان هاي فراواني ميباشد) و محل استقرار ، گذر و ارتباطات فرهنگي تمدن هاي باستاني مستقر در غرب (دشت قزوين) و شرق آن (ري باستان) از دوران پيش از تاريخ تا دوران اسلامي بوده است.

موقعيت جغرفيايي :

شهرستان رباط كريم يكي از شهرستان هاي غرب استان تهران مي باشد و مركز آن شهر رباط كريم مي باشد ارتفاع آن حدود 1032 متر از سطح دريا و از شمال به شهرستان شهريار ، از جنوب به شهرستان ري ، از شرق به شهرستان اسلامشهر و از غرب به شهرستان ساوه محدود مي شود.

رباط كريم تا قبل از سال 1368 ه – ش يكي از بخش هاي شهرستان كرج محسوب مي شد ، ولي با گسترش شهرستان شهريار ، رباط كريم همراه با شهريار از شهرستان كرج در سال 1368 مجزا و رباط كريم يكي از بخش هاي شهرستان شهريار شد.

در سال 1376 رباط كريم نيز از شهريار منفك و مستقل گرديده اين شهرستان داراي 304 كيلومتر وسعت ، دو بخش مركزي و بخش گلستان ، چهار دهستان ، اسماعيل آباد و ميمنت از بخش گلستان و دهستان امامزاده ابوطالب و منجيل آباد از بخش مركزي است مجموعا داراي 76 پارچه آبادي كه 27 روستا خالي از سكنه و 48 روستاي ديگر داراي سكنه ميباشد جمعيت روستايي شهرستان بالغ بر 111956 نفر و تعداد و تعداد خانوار روستايي آن به 20338 خانوار مي رسد ، شهرهاي تابعه آن به غير از رباط كريم كه مركز شهرستان است شامل نسيم شهر و گلستان مي باشد.

کاروانسرای حاج کمال

زمين شناسي :

اين شهرستان در جنوب رشته كوه هاي البرز بر روي رسوبات دوران سوم و چهارم زمين شناسي مربوط به حدود 65 ميليون سال پيش قرار گرفته است. جنس اين رسوبات در دامنه هاي البرز از توفيت هاي سبز شروع و در اين شهرستان به رسوبات آبرفتي ختم ميگردد.

از كاني هاي اين منطقه مي توان به معدن منگنز در 6 كيلومتري غرب رباط كريم و معدن متروكه مس در دامنه كوه سياه نام برد .

آثار باستانی و تحقیقات باستان شناسی در رباط کریم :

انبارهای یخی ( یخچالها ) :

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند. این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به وجود آمده ، آب را رها نموده و سپس ورودی و کلیه محفظه های آنها بطور کامل مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخ های قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت.

برای تهیه یخ در فصول بهار و تابستان از چند قرن گذشته در برخی از مناطق کشور انبارها و کارگاه های یخ ابداع و ساخته می شد تا یخ مورد نیاز ساکنین این مناطق از این طریق تامین شوند. این انبارهای یخی که بصورت مخروطی شکل همانند یک کله قند از خشت و گل با ارتفاع 7 تا 8 متر ساخته می شد در فصل زمستان در داخل چاله بزرگ به مسدود می شد و به تدریج با فرا رسیدن فصول بهار و تابستان و گرم شدن هوا یخ های قطور تولید شده مورد استفاده قرار می گرفت.

لازم به ذکر است که این انبارها در دوران های زندیه و قاجاریه در ایران بیشتر ساخته شد و در رباط کریم برای تامین یخ این منطقه و کاروانیان سه انبار یخی در فواصل مختلف وجود داشت که در اصطلاح محلی به یخچال معروف بودند. از این انبارها تا حدود 30 سال پیش نیز استفاده می شده است که با جایگزین شدن یخچال های برقی این انبارها عملا غیر قابل استفاده شده اند .

کاروانسرای سنگی :

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد. دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود.

در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد. این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند.

کهن ترین کاروانسرای فلات ایران نزدیک رباط کریم و در کنار دشت آباد و حاصل خیز شهریار وجود دارد. دیوار ضخیم کاروانسرای رباط کریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی را دارد که در داخل کاروانسرا قرار دارند. طرح بنا بسیار ساده و شامل تعدادی اتاق است که درهای آنها بطرف حیاط مرکزی باز می شود.

در سه طرف حیاط مرکزی سه ایوان وجود دارد که عرض این ایوان ها حدود 5 متر می باشد. طرح ساختمان این کاروانسرا به طرح مسجد جامع ساوه شباهت دارد . این مسجد در فاصله تقریبی 50 کیلومتری از کاروانسرا قرار گرفته ، در مسجد جامع در دوران صفوی تغییرات جزئی انجام گرفته و تنها اختلاف مسجد جامع ساوه با کاروانسرای رباط کریم این است که در کارونسرای سنگی فضای خالی گوشه ها را با اتاق های گنبد داری پر کرده اند

کاروانسرای فتحعلیشاهی داخل شهر (بافت قدیم ) :

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است.

مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است :

کاروانسرای مذکور در سال 1245 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلیشاه قاجار بنا شده و در کیلومتر 37 جاده تهران – ساوه قرار گرفته است ، مشخصات و شناسنامه این بنا که در اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ثبت شده به قرار ذیل است :

نام بنا : کاروانسرای فتحعلیشاه

محل بنا : رباط کریم

تاریخ احداث : قرن سیزدهم هجری

سابقه تاریخی : دوره قاجاریه

مصالح ساختمانی : آجر ، گچ ، خاک و ملات محلی

نوع سقف : مسطح

نمای ورودی : طاقنماهای تزئینی

تزئینات و ملحقات : آجر کاری

0/5 ( 0 نظر )


نظر خودتان را ارسال کنید