بهترين روش تربيت فرزند

 

 

مادر، پدر يا فرزند سالاري؟!

بدون ترديد خانواده و چگونگي روابط ميان اعضاي خانواده و کيفيت ارتباط والدين با فرزندان، در شکل گيري شخصيت و رشد اجتماعي، عاطفي و عقلاني فرزندان نقش و اهميت فراواني دارد. روان شناسان معتقدند محيط خانه اولين و بادوام ترين عامل در رشد شخصيت افراد يک خانواده است.

رابطه اعضاي يک خانواده ممکن است به سه صورت: محدوديت مطلق، آزادي مطلق و عدم دخالت افراد خانواده در کار يکديگر و نهايتاً آزادي مشروط ظاهر شود.

 

1- محدوديت مطلق:

در چنين خانواده هايي معمولاً يک نفر بر تمام اعمال و رفتار ديگران ناظر است. اين فرد غالباً پدر( پدرسالاري) و در بعضي موارد مادر خانواده( مادرسالاري) است و گاهي نيز برادر يا خواهر بزرگ تر نسبت به ديگر اعضاي خانواده، با چنين روشي رفتار مي کند. در اين خانواده فقط يک نفر تصميم مي گيرد و هدف را تعيين مي کند، همه بايد مطابق ميل او رفتار کنند، او فقط حق اظهار نظر دارد و دستورش بايد بدون چون و چرا از طرف ديگران اجرا گردد.

 

پيامدهاي نامطلوب محدوديت مطلق

1- ترس و وحشت بر اعضاي خانواده مستولي است و آنان احساس مي کنند هيچ شخصيتي ندارند. در نتيجه فرزندان احساس امنيت نمي کنند و وضع آنها هميشه متزلزل است.

2- اعضاي خانواده هدف انجام کارها را نمي دانند و جرأت نمي کنند دليل آنها را بپرسند.

3- فرزندان ظاهراً در حالت تسليم و اطاعت از پدر و مادر خويش هستند و به طور خودکار مي آموزند که همين روش را در برابر ديگران داشته باشند. در نتيجه به بچه هاي هم سن يا کوچک تر از خود آزار مي رسانند.

4- فرزندان در اين خانواده، افرادي متعصب خواهند بود که تحمل انديشه هاي مخالف را نخواهند داشت.

5- چنين افرادي قدرت ايجاد ارتباط مثبت با ديگران را ندارند و در زمينه عاطفي و اجتماعي به طور کافي رشد نکرده اند.

6- اغلب اين افراد ضعيف النفس بوده و از قبول مسؤوليت خودداري مي کنند.

7- در اين گونه خانواده، روحيه خلاقيت و امکان ظهور استعدادها از بين مي رود.

8- در بعضي موارد محدوديت مطلق سبب خود کم بيني افراد خانواده مي شود.

9- پدرسالاري يا مادرسالاري باعث سرکوب روحيه مشاوره و همکاري و تعاون با ديگران مي شود.

 

2- آزادي مطلق:

در چنين خانواده هايي به فرزندان اجازه داده مي شود که به خواسته هاي خود آن گونه که مي خواهند دست يابند و آرزوهاي خود را برآورده نمايند. در اين خانواده افراد داراي آزادي مطلقند و هرچه را تمايل داشته باشند، مي توانند انجام دهند. شعار طرفداران اين ديدگاه اين است که:« بگذار هرچه خواستند، انجام دهند.»

بسياري از تحليلگران بر اين باورند که سلب آزادي موجب عقده رواني در فرد و اختلال در زندگي آينده او خواهد شد، زيرا هر خواسته، از نيازي در درون فرد حکايت مي کند و ضروري است که در اسرع وقت آن نياز تأمين و ارضا شود. در صورت سرکوب و ايجاد محدوديت، فرد دچار افسردگي مي شود. در چنين خانواده هايي خواسته ها و تمايلات فرزندان محور اصلي و خط دهنده فعاليت اعضاي خانواده، حتي والدين آنها است.

فرزندان اين خانواده ها خصوصيت مشترکي دارند از جمله: لوس بودن، خودخواهي، نامحتاط بودن و خواسته هاي بي شمار که بايد برآورده شود. آنها بسيار بي حوصله و ناشکيبا هستند و براي حل مشکل خود از راه خشونت وارد مي شوند و ناکامي خود را درباره اهداف شان پذيرا نمي باشند.

 

عوارض نامطلوب آزادي مطلق

1- فرزندان خانواده هاي فرزندسالار معمولاً سست عنصر و بي اراده يا حداقل کم اراده اند.

2- آنها به دليل عادت کردن به آزادي مطلق و بي بند و باري نمي توانند خود را کنترل کنند و در نتيجه به ورشکستگي تربيتي و اخلاقي دچار مي شوند.

3- آزادي مطلق و بي بند و باري حاکم در چنين خانواده ها موجب فراهم شدن زمينه هاي بزهکاري در عرصه حيات اجتماعي کودکان مي شود.

4- در بيشتر موارد به علت تضاد بين خواسته هاي فرزند با ساير افراد خانواده، نزاع و درگيري رخ مي دهد.

5- در اين خانواده ها روحيه اطاعت از قانون و احترام به مقررات اجتماعي و رعايت آداب اخلاقي به حداقل ممکن تنزل پيدا مي کند.

6- فرزندان تلاش و سختي کار را احساس نمي کنند و خود را در انجام کارهاي شخصي ناتوان مي دانند.

7- نداشتن جرأت براي انجام کارهاي مهم و اساسي باعث سرکوب استعداد و توانايي هاي بالقوه نهفته در درون فرزندان مي شود.

8- در نهايت اين فرزندان دچار خود کم بيني مي شوند.

 

3- آزادي مشروط:

در خانواده هايي که نه محدوديت مطلق سايه افکنده و نه دچار معضل آزادي مطلق هستند، آزادي مشروط معيار و ملاک رابطه والد- فرزند مي باشد. همه افراد خانواده به تناسب موقعيت خويش، حق دخالت در اداره امور خانه و اظهار نظر درباره مسائل مختلف را دارند. اين روابط عاقلانه ترين و انساني ترين روش زندگي و فرزندپروري مي باشد. فرزندان چنين خانواده هايي بدون سختگيري و کنترل بيش از حد يا آزادي و رهايي در انجام کارها، از يک حد تعادل و آزادي نسبي و انضباط هدايت شده برخوردارند و از نظر عاطفي نيز در يک سطح متعادل و بدون افراط و تفريط قرار دارند و به موقع از محبت والدين بهره مي جويند و شخصيت آنها در خانه مورد احترام قرار مي گيرد. اين افراد نظم گرا، منضبط و تسليم نرم هاي اجتماعي، فرهنگي و اخلاقي هستند، حق اظهار نظر دارند و مشکلات خود را با والدين در ميان مي گذارند.

اين فرزندان در مکان هاي آموزشي و غيرآموزشي ارتباط عاطفي و اجتماعي صحيحي برقرار کرده و اختلاف عقايد ديگران را به راحتي پذيرا مي شوند.
بر اساس بررسي هاي روان شناسان اجتماعي، افرادي که در دوران کودکي، آزادي مشروط و متعادلي داشته اند، در بزرگسالي دشمن ظلم ها و مخالف ناروايي ها بوده و به اصلاحات بزرگ اجتماعي توفيق يافته اند.

 

مفهوم فرزندسالاري
 

الف- از منظر روان شناسي:

 در شيوه فرزندسالاري ويژگي هاي زير مشاهده مي شود:

1- والدين سعي مي کنند به تمام خواسته ها و اهداف فرزند خويش بدون چون و چرا جامه عمل بپوشانند.

2- فرزند براي به اجرا درآوردن آرزوها از آزادي عمل کافي برخوردار است.

3- والدين در امر تربيت فرزند يا دچار ضعف شناخت هستند و يا در به کارگيري راهکارهاي عملي لازم در اين زمينه، از تدبير و قدرت کافي برخوردار نيستند.

4- فرزند با استفاده از اهرم هاي شناختي، عاطفي و رفتاري توانسته بر تسلط رواني خويش بر والدين بيفزايد و نقطه نظراتش را بر آنها تحميل کند.

5- در اداره منزل و تصميم گيري ها بيش از حدي که شايسته است، به نظرات فرزند توجه مي شود.

6- هنگام تعارض بين نظرات افراد خانواده، نظرات فرزند چه حق و چه باطل، مقدم است و به اجرا گذاشته مي شود.

ب- از منظر دين:

آموزه هاي اسلامي و متون ديني، ما را به رعايت حد ميانه و آزادي مشروط در روابط بين اعضاي خانواده و از جمله رابطه والدين و فرزند توصيه مي کند چرا که در فرهنگ اسلام هرچه در اختيار انسان باشد، حتي فرزندان، امانت الهي اند و خانواده مسؤول حفظ سلامت، رشد و سعادت آنها است.

از نظر دين، دوران تربيت به سه دوره تقسيم شده است. پيامبر اسلام(ص) در روايتي مي فرمايد:« الولد سيد سبع سنين و عبد سبع سنين و وزير سبع سنين» يعني « دوران هفت سال اول کودک، دوران سيادت و آقايي اوست، دوران هفت سال دوم، دوران اطاعت و هفت سال سوم، دوران وزارت است.»

« دوران سيادت» بدين معنا نيست که کودک بايد به طور مطلق آزاد باشد و هر کاري که خواست انجام دهد و هيچ محدوديتي نداشته باشد، بلکه به اين معناست که در اين دوران، کودک تکليف و مسؤوليت ندارد و اگر از او درخواست کرديد که کاري را انجام دهد، نبايد مورد مؤاخذه و سؤال قرار گيرد. به همين دليل اسلام آموزش هاي رسمي را در هفت سال دوم طرح کرده است.

و اگر پيامبر اکرم(ص) دوران هفت سال دوم را « دوران اطاعت» ناميده اند، بدين معنا نيست که والدين مي توانند با ديکتاتوري مطلق، همه چيز را بر او تحميل کنند بلکه بايد با برهان با او سخن گفت، چرا که کودک در اين دوران وارد مرحله برهان پذيري مي شود و استدلال هاي منطقي والدين و مربيان خود را درک نموده و آزادي اعمال و رفتارش حد و مرز پيدا مي کند.
بررسي ها نشان مي دهد کودکاني که در هفت سال دوم عمر خود، از آزادي هاي زياد و بي حساب برخوردار بوده اند، در آينده دچار تندروي و افراط کاري هاي زياد شده اند و در درياي مفاسد و انحطاط اخلاقي سقوط کرده اند. به همين جهت است که اسلام اين مرحله را دوران اطاعت فرزند نسبت به والدين معرفي کرده. دوران هفت سال سوم که« دوران وزارت» ناميده شده، بايد بر اساس تفاهم هرچه بيشتر بين والدين و فرزندان شکل گيرد و انس و صفا و خيرخواهي بر روابط بين آنها حکومت کند زيرا شرايط اين دوره به گونه اي نيست که بتوان بر او سختگيري کرد يا به گونه اي رفتار نمود که فرزند احساس محدوديت، استبداد و ديکتاتوري کند که در آن صورت به طغيان و ايستادگي در برابر والدين يا فرار و گريز از خانواده منجر خواهد شد. پس بايد به طور معقول و صحيح او را کنترل کرده تا هم به غرور جواني او لطمه وارد نشود و هم کاملاً آزاد و رها نباشد.

0/5 ( 0 نظر )


دیدگاه های این مطلب

  1. نویسنده دیدگاه: ناشناس
    25 آذر 1393

    ممنون
    خیلی عالی بود

  2. نویسنده دیدگاه: هادی
    05 مرداد 1392

    تربیت فرزندان

    من: پروردگارا بھترین روش تربیت فرزندان زیر سن بلوغ چیست؟

    او: اینکه والدین در رابطه با آنان تقوای عاطفی داشته باشند و به پرستش آنان

    نپردازند و آنان را مبدّل به آرزو و آرمان خود نکنند و امیال فرزندان موجب

    بی تقوائی و گناه در والدین نشود و فرزندان مبدّل به فکر و ذکر آنان نشوند .

    در اینصورت فرزندان موجب عزّت و لذّت و رشد آنان می شوند .

    خداوند خودش کودکان زیر سنّ عقل را تربیت می کند و والدین قادر به تربیت

    فرزندان خود نمی باشند فقط کافی است که جھل و جنون و ھوس ھای خود را

    به فرزندان تحمیل نکنند و فرزندان را اسباب بازی خود نسازند . این کودکانند

    که والدین خود را تربیت می کنند زیرا تحت تربیت مستقیم من ھستند .

    از کتاب ” من ، تو ، او ” استاد علی اکبر خانجانی

    —————————————-
    تعلبم و تربیت فرزندان

    ٣٧ – وظایف واجب والدین در تعلیم و تربیت فرزندان امور ذیل می باشند :

    الف – راستگوئی و بی ریائی پیشه نمودن با فرزندان و آنھا را به طریقی وادار به

    دروغ ننمودن و ھمواره خطرات دروغ را به آنھا یادآوری کردن .

    ب – آداب اخلاقی را در حریم خانه رعایت نمودن .

    ه – فرزندان را دعوت به قناعت و ساده زیستی نمودن .

    و – در سر آغاز جوانی فرزندان را به ازدواج ترغیب کردن و آنھا را تا حد امکان در این

    امر یاری نمودن و آنھا را در انتخاب ھمسر آزاد گذاشتن و راھنمائی کردن .

    ح – فرزندان را از پُر خوری و بازیگری زیاده از حد باز داشتن .

    ط – فرزندان را به چشم اموال خصوصی خود نگاه نکردن و برای آیندۀ آنھا در نزد

    خود و برای خود سرمایه گذاری مادیّ یا معنوی نکردن .

    از کتاب ” چه باید کرد ” استاد علی اکبر خانجانی

    ———————————————————

    +

    الفبای تعلیم و تربیت

    30- یعنی هر کجا که تربیت کودکان به زور و تهدید و تطمیع کشیده می شود انحراف

    آغاز شده است. این حداقل و اساس و مقدمه ای بر تربیت است. و این بدان معناست

    که اگر کسی تربیت کردن نمی داند بهتر است هیچ کاری نکند تا لااقل موجب گمراهی نشود.

    31- کسی که نمی تواند نیکی را انتقال دهد اگر دست به زور زند ایجاد ریا می کند که همان

    شرارت پنهان است که بدترین بدیهاست و شدیدترین گمراهی را پدید می آورد.

    32- اختیار و آزاد نهادن کودکان بهمراه نظارت و مراقبت خود حداقل تربیت است زیرا

    کودک را بخود وا می نهد و کودک جبراً به فطرت خود رجوع می کند و لذا تحت تربیت

    الهی قرار می گیرد.

    33- اگر کودکان را مجبور به شرارت و دروغ نسازیم و بخود رهایشان کنیم تحت ولایت

    الهی تربیت می شوند . و این ریشه ای ترین تربیت است که خداوند رب العالمین است .

    و اینست که اکثر کودکان یتیم از جمله بهترین تربیت یافتگان هستند.

    از کتاب ” سیر و سلوک عرفانی – الفبای تعلیم و تربیت” استاد علی اکبر خانجانی

    ————————————————–

    والدین، شرمسار باشید!

    با والدین

    ای عاق کنند گان فرزندان خویش دیر یا زود . چه چیز را عاق می کنید ؟ مگر

    نه اینکه میوۀ وجودتان را ؟

    این بسیار خوب است که خودتان را عاق کنید در سیمای فرزندان نمک نشناس

    و نا خلف خود . آنان قیامت شمایند و از آنان رھائی ندارید زیرا از خودتان رھائی ندارید .

    پس دست از عاق کردن بردارید و ببینید که آنھا جمال باطن شمایند . از دیدنشان شرمسار

    باشید تا شاید دگر شوند و دگر شوید .

    —————

    چگونه انسان می تواند بواسطۀ مدفوع خود ، جوان شده و جاوید گردد ؟ بچّه ھایتان را

    مزبلۀ ناکامیھای خود ساختید و اینک گند این زباله دان دماغتان را می سوزاند . شما با

    والدین خود ھمان بوده اید که فرزندانتان با شمایند .

    از کتاب ” ابر انسان ” استاد علی اکبر خانجانی

    ————————————————-

    کودک 2

    و كیست كه به سئوال كودكان پاسخ دھد و آنھا را با قاقاليلي خفه نكند؟

    كیست كه به كودكش بگوید « نمي دانم » آنگاه از كودكش براي پاسخ به

    معماھاي وجود بھره جوید و در واقع كودك خود را مراد و مرشد خود قرار دھد؟

    —————–

    پیامبر اسلام ص می گوید : « والدین بایستي تا ھفت سالگي مرید فرزندان خود باشند »

    البته این مریدي ربطي به آخور بستن كودك ندارد.

    ——————

    كودكان قدرتمندترین تربیت كنندگان والدین خویش ھستند بشرطي كه والدین

    میلي به تربیت خویشتن داشته باشند و این حقیقت را در یافته باشند كه آنان

    تربیت كننده كودكان خود نیستند و بلكه بالعكس است.

    —————————–

    آنچه كه یك كودك ذاتاً شبانه روز به آن محتاج ميباشد توجّه فزاینده والدین

    وخاصه مادر است و تغذیه و نظافت به موقع یك امر ثانویه است كه یكي از

    نتایج طبیعي و بموقعِ چنین توجّھي ميباشد.

    —————————

    نسبت دادن صفت بازیگري و بازیگوشي به كودك یك اتھام وارونه است زیرا

    این والدین ھستند كه با كودك خود بازي ميكنند و او را مبدل به یك عروسك

    و بازیچه ميسازند.

    ————

    از کتاب ” معماهای عرفانی ” استاد علی اکبر خانجانی

    • نویسنده دیدگاه: --> آسمونی
      05 مرداد 1392

      ممنون از ارائه این نکات مهم

نظر خودتان را ارسال کنید