کویر مرنجاب

Untitled-1

در دسترس‌ترين بخش كويري ايران، «مرنجاب» است. فقط كافي است 4 ساعت از تهران فاصله بگيريد تا به قلب كوير راه پيدا كنيد. امنيت، اعتدال نسبي ، تنوع جاذبه‌هاي گردشگري، تنوع گونه‌هاي جانوري و پوشش گياهي اين منطقه نسبت به ديگر مناطق كويري ايران از آن فضايي وصف‌ناشدني ساخته است و البته تفاوت تپه‌هاي شني مرنجاب با تپه‌هاي شني دوبي در بكر‌بودن و صد‌البته در نداشتن امكانات است.

کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود می‌شود.

ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود ۸۵۰ متر می‌باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز و تاق و بوته‌های قیچ است.

«غلامرضا حسني‌مقدم»، مدير اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كاشان درباره جاذبه‌هاي گردشگري كوير مي‌گويد: «وقتي بحث گردشگري و گلگشت پيش مي‌آيد، عده‌اي فكر مي‌كنند مختص به جايي خوش آب و هوا و سرسبز است اما لزوما اينطور نيست. كوير مرنجاب و شب‌هاي زيبايش مي‌تواند با هر جنگل و دريايي رقابت كند.»
وي مي‌افزايد: «همين جاذبه‌ها باعث شده كه كوير مرنجاب بتواند در 4 ماه اول سال نزديك به 120درصد از گردشگراني را كه به كاشان مي‌آيند و بالغ بر يك و نيم ميليون نفر هستند، به سوي خود جذب كند.»
در كنار تپه‌هاي شني كه اصلي‌ترين جاذبه كويرند، وجود قلعه مرنجاب و جزيره سرگردان در كوير مرنجاب، انگيزه بيشتري را به گردشگران براي آمدن به اين منطقه مي‌دهد. قلعه مرنجاب، كاروانسرايي در كوير مرنجاب است كه در مسير جاده ابريشم قرار داشته است. درباره دليل ساخت اين قلعه در كنار درياچه نمك در كتب تاريخي آمده است كه شاه‌عباس با وجود ساخت كاروانسراها و قلعه‌هاي متعدد در سراسر كشور در اين منطقه تاسيسات دفاعي و پايگاه نداشته است چون تا آن زمان دشمنان به‌خاطر وجود درياچه نمك و گستره كوير ايران از اين سمت به سوي پايتخت هجوم نياورده بودند اما او كه شاهي به غايت دور‌انديش بود، جانب احتياط را از دست نداد و در سال 1012 هجري قمري يك پايگاه نظامي در اين منطقه ساخت تا بتواند جلوي تهديدات را بگيرد. بالاي كاروانسرا به شكل سنگرهاي ديده‌باني است و ذكر شده كه هميشه 500 سرباز مسلح در قلعه حضور داشتند و امنيت عبور كالا از جاده ابريشم را در اين منطقه تامين مي‌كردند.Untitled-1

اين كاروانسرا مربع‌شكل ساخته شده است و 6 برج در ديوارهاي آن تعبيه شده است. بيرون قلعه بركه‌اي وجود دارد كه آب آن از دو چشمه آب شور و آب شيرين تامين مي‌شود. اين دو چشمه با هم به سطح زمين مي‌آيند. در عين حال وجود يك چشمه آب شيرين در كوير نمك، تعجب بسياري از زمين‌شناسان را برانگيخته است. حسني‌مقدم در اشاره به اين كاروانسرا مي‌گويد: «در حال حاضر كاروانسراي مرنجاب براي تغيير كاربري و تبديل به مركز اقامتي در طرح ملي پرديسان قرار دارد و اميد آن مي‌رود در آينده‌اي نزديك بتواند گوشه‌اي از نيازهاي رفاهي گردشگران در اين منطقه را برطرف كند.»
وجود جزيره سرگردان در نزديكي كاروانسراي مرنجاب،‌ جذابيت‌هاي اين منطقه را دوچندان ساخته است. جزيره سرگردان تپه‌اي است كه در درياچه نمك آران و بيد‌گل قرار دارد. براي رسيدن به اين جزيره كه در نزديكي ساحل جنوبي درياچه خشك نمك قرار دارد، از كاروانسراي مرنجاب بايد 15 كيلومتر در درياچه نمك پيش رفت. اين جزيره از سنگ‌هاي متخلخل آتشفشاني تشكيل شده و عاري از هرگونه پوشش گياهي است و ديدن مناظر درياچه نمك از فراز آن گردشگران بسياري را به اين منطقه مي‌كشاند. اتلاق نام سرگردان به اين خاطر است كه وقتي از فاصله دور به اين جزيره نگاه مي‌كنيد، دو انتهاي جزيره در افق محو مي‌شوند و منظره‌اي مانند كشتي سرگرداني در بيكران كوير به‌وجود مي‌آيد. محو‌شدن دو انتها به‌علت گرماي شديد منطقه و در نتيجه شكست نور و خطاي ديد است.حال مرنجاب با تمام اين زيبايي‌ها به مانند كودك فقيري است كه به‌دليل نداشتن امكانات، استعدادهايش بالقوه مانده است و چند صد كيلومتر آن طرف‌تر همتاي عربي‌اش در امارات با داشتن امكانات و شرايط لازم رشد پيدا كرده و سالانه ميليون‌ها دلار پول به خزانه كشورش واريز مي‌كند.
مدير اداره ميراث فرهنگي صنايع‌دستي و گردشگري كاشان در اين باره مي‌گويد: «در حال حاضر ما هيچ‌گونه امكانات اقامتي و رفاهي در مرنجاب نداريم اما احداث كمپينگ را در چند ماه آينده در برنامه خود داريم و براي معرفي بيشتر مرنجاب خدماتي هرچند نسبي، به آژانس‌هايي كه تورهاي كويرگردي برگزار مي‌كنند، مي‌دهيم.»
حسني‌مقدم مي‌افزايد: «در منطقه مرنجاب، حدفاصل قصر بهرام تا كاروانسراي مرنجاب و درياچه نمك و جزيره سرگردان كه قسمت‌هايي از جاده ابريشم است، به‌عنوان محور بين‌المللي گردشگري تصويب شده است و با تكميل و راه‌اندازي كاروانسراي مرنجاب در قالب مجتمع اقامتي منطقه مرنجاب گام در راه پيشرفت خواهد گذاشت.»
اگر به مرنجاب سفر كرديد، فراموش نكنيد كوير، به‌خاطر شب و سكوتش مشهور است و شب‌‌ماندن در كوير، توصيه‌اي است كه طبيعت‌گردها به گردشگران مي‌كنند. انگار درك و لمس كوير بدون تجربه يك شب در كنارش‌ماندن ميسر نمي‌شود.
براي خوابيدن در خانه و كاشانه بسيار وقت است. شب كوير را تا صبح نفس بكشيد. شن‌هايش را دانه‌دانه لمس كنيد و ستاره‌هايش را يكي‌يكي.

 

Untitled-1

Untitled-1

Untitled-1

 

پوشش جانوری کویر مرنجاب

پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده‌است. به گفته ساکنان محلی هم اکنون ۲۱ قلاده پلنگ در این منطقه وجود دارد.

نقاط دیدنی کویر مرنجاب

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده‌است. دریاچه نمک آران وبیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می‌شوند. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده‌است. قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروانها برای سفر به خراسان، اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌گذشتند. درباره دلیل ساخت این قلعه و کاروانسرا در کنار دریاچه نمک، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه‌های متعدد در سراسر کشور، در این منطقه تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوی به پایتخت هجوم نبرده بودند.

حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه عباس را به صرافت انداخت تا در سال ۱۰۱۲ قمری سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوی تهدید را بگیرد. بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است و ذکر شده‌است که همیشه ۵۰۰ پاسدار مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می‌کردند. قنات کنار کاروانسرا که برکه بزرگی به وجود آورده‌است، آب شیرین دارد و این در کویر نمک و شوره زار یک پدیده بسیار منحصر به فرد است.

کاروانسرای مرنجاب در قلب کویر کاروانسرای مرنجاب در موقعیت جغرافیاییٍِ’۷و‏‎‎ ْ۳۴ عرض جغرافیایی و ’۴۸و ‎ْ‏‎۵۱ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۸۱۰ متری از سطح دریای آزاد در حاشیه جنوبی دریاچه قم واقع شده‌است.مرنجاب از دهستان کویرات شهرستان آران و بیدگل و در ۵۰ کیلومتری شمال شرق مرکز این شهرستان قرار دارد.

شب‌های کویر کویر مرنجاب

 اما شب‌های کویر‌، شب‌هایی است که زیبایی آن وصف ناشدنی است‌، تماشای آسمان کویر در سکوت وهم انگیز آن یکی دیگر از جاذبه‌های کویر است و کمتر کسی را می‌توان یافت که شبی را در زیر آسمان پر ستاره کویر ننشسته باشد و از زیبایی ستارگان لذت نبرده و هوس نکرده باشد که دستی دراز کند و ستاره ای از سفره آسمان بچیند‌.شما می‌توانید با بردن یک کتاب ساده نجومی‌و یا یک نقشه آسمان ساده هم از زیبایی‌های آسمان شب استفاده کنید و هم اطلاعات بسیار خوبی از ستارگان و کهکشان راه شیری به دست آورید که شاید هیچگاه چنین آسمان زیبایی را تجربه نکنید.

نکات ایمنی کویر مرنجاب

باید همیشه این موضوع را در نظر داشته باشیم که سفر به طبیعت نیازمند اطلاعات و ابزارهایی است که مناسب آن طبیعت باشد سفر به مناطق کویری در کنار جذابیت و هیجان‌هایی که دارد همواره دارای مخاطراتی نیز هست در سفر به کویر لازم است برخی وسایل همواره همراه فرد باشد وسایلی که می‌توانند در مواقع اضطراری کارساز باشد وسایل و تجهیزات سفر به کویر به چند بخش تقسیم می‌شود: بخش اول و‌سایلی هستند که جدا از مدت زمان سفر و منطقه مورد بازدید همواره باید همراه هر طبیعت گردی باشد. دسته دوم وسایلی هستند که در سفرهای طولانی و پیاده‌روی‌های بلند مدت و 2 روز به بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. در اینجا به اختصار به وسایل و تجهیزات مهم در کویر نوردی فقط اشاره می‌کنیم :

کوله پشتی، پوشش مناسب، کیسه خواب، کیت مارگزیدگی، کرم‌های ضد آفتاب، عینک آفتابی، وسایل جهت یابی، گاز پیک نیک مسافرتی، کارد شکاری، کلاه، چراغ قوه، کبریت، جعبه کمک‌های اولیه، سوزن و نخ، کفش مناسب و کیسه بقا.

وقتی در کویر پیاده روی می‌كنید ممکن است بدون اینکه شما بدانید به دور یک دایره حرکت کنید و به مقصد مورد نظر هیچگاه نرسید زیرا اکثر اوقات انسان‌ها در هنگام پیاده روی در برخورد با موانع مثل بوته‌ها و چاله‌ها به سمت راست حرکت می‌کنند این انحراف‌های کوچک می‌تواند به دایره وار بودن حرکت شما کمک کند‌،پس همیشه در هنگام پیاده روی سعی کنید علامتی را در دور دست نشانه گذاری کنید و به سمت آن حرکت کنید‌.

درانتها پیشنهاد می‌شود اگر قصد سفر به طبیعت زیبای کویررا دارید حتما با یک راهنمای آشنا به منطقه به این سفر بروید‌.

0/5 ( 0 نظر )


نظر خودتان را ارسال کنید