چگونگی شکل گیری حاکمیت سعودی در کشور عربستان

The formation of the government in Saudi Arabia

نوع حکومت درکشور عربستان

 نوع حکومت درکشور عربستان به صورت پادشاهی بوده و در دست خاندان ال سعود است. بر اساس قوانين عربستان تنها فرزندان ذكور عبدالعزيز بن سعود مي‌توانند به مقام پادشاهي اين كشور برسند و پادشاه  از ميان مسن‌ترين آنها انتخاب مي‌شود. اگر چه پادشاه در راس قدرت بوده و همه ارکان حکومت تحت فرامین او قرار دارند لیکن به دلیل نفوذ علمای دینی پادشاه باید برای اغلب تصمیم‌هایی که می‌گیرد تأیید علما و رهبران دینی کشور را کسب کند. زیرا در عربستان سعودی زعما و مدرسان طراز اول دین اسلام ، همواره نقش مهمی در کشور ایفا کرده‌ و دارای قدرت سیاسی فراوان و نامحدودی هستند . علمای عربستان سعودی شامل دانشمندان دینی ، قضات ، وکلا ، مدرسان، و پیشنمازان هستند. در عربستان سعودی ، شورای علمای اعظم حتی قدرت عزل و نصب پادشاه را هم دارند . این گروه به صورت هفتگی با شاه ملاقات می‌کنند. در بسیاری از موارد حکومتی ، شاه با علما مشورت می‌کند. اغلب علمای عربستان سعودی به خاندان بزرگ الشیخ تعلق دارند که از نوادگان محمد بن عبدالوهاب بنیانگذار فرقهٔ وهابیت هستند. این علما ، با خانوادهٔ سلطنتی پیوند نزدیکی دارند. ضمنا پادشاه مسؤول حفظ و حراست مسجدالحرام در مکه و مسجد النبی در مدینه (معروف به حرمین شرفین)می باشد.

     حکومت عربستان سعودی در سال 1750 به وسیله محمد ابن سعود(۱۷۳۵-۱۷۶۶ ) پایه‌ریزی شد. پس از وی عبد العزیز بن سعود (۱۷۶۶-۱۸۰۳) با پشتیبانی شیخ محمد بن عبدالوهاب شهر ریاض را به تصرف درآورد. در عهد عبدالعزیز، عسر، تهامه، حجاز ، عمان ، احساء ، قطیف ، زیاره ، بحرین ، وادی الدواسر خرج ، محمل وشم ،  سدیر ، قصیم ، شمر، مجمعه، منیح ، بیشه ، رنیه ، و ترابه تحت تصرّف مذهب وهابی درآمد او پس از غلبه برهمه  قبايل اين سرزمين توانست سلسله پادشاهي “آل سعود ” را بنيان گذارد، ایشان به روايتي با 235 زن ازدواج كرد كه حاصل آن دست كم 43 پسر و بيش از 50 دختر بود و در نتيجه اكنون شمار اعضاي خاندان سلطنتي بالغ 20 تا 30 هزار نفر بر‌آورد مي‌شود.

            کسانیکه پس از عبد العزیز بن سعود تلاش کرده تا حاکمیت خاندان آل سعود را تداوم بخشند عبارت بودند از افرادی:

  • سعود بن عبدالعزیز۱۸۰۳-۱۸۱۴ (او فتوحات وهابیان را در شبه جزیره تا خلیج فارس ادامه داد).
  • ابراهیم بن سعود۱۸۱۴-۱۸۱۸ (در زمان ایشان عربستان از مصر شکست خورد و طوسون پاشا فرمانده سپاه ، مکه را فتح کرد اما نتوانست در مدینه پیشروی کند و به قاهره بازگشت . پس از طوسون پاشا برادرش ، ابراهیم پاشا نجد را تصرّف کرد و خود را به درعیه رسانده و پایتخت آل سعود را به محاصره درآورد و مقاومت وهابیان را بار دیگر در هم شکست).
  • عبدالله بن مسعود ۱۸۱۴-۱۸۱۸ (دوران حکومت ایشان اوج نفوذ فرهنگ اروپا در عربستان بود تا این که شکست خورده و به دستور ابراهیم پاشا  محکوم به اعدام شد).
  • مشاری بن سعود۱۸۱۹-۱۸۲۰ ( اولین تلاش در زمینهٔ برپایی مجدّد حکومت آل سعود توسط مشاری بن سعود بود).
  • ترکی بن عبدالله۱۸۲۱-۱۸۳۴ ( او ریاض را به تصرف خود در آورد).
  • مشاری بن عبدالرحمن مشاری۱۸۳۴(۴۰ روز حکومت کرد
  • فیصل بن ترکی۱۸۳۴-۱۸۳۸ (ایشان تشکیل حکومت دوم آل سعود را اعلام نمود).
  • خالد بن سعود۱۸۴۲-۱۸۴۳ (او کسی بوده که اعراب بر وی شوریده و او را از ریاض بیرون کردند).
  • عبدالله بن ثنیان ۱۸۴۳-۱۸۶۵ (در دوران حکومت او مصر ارتش خود را از عربستان فراخواند).
  • فیصل بن ترکی۱۸۶۵-۱۸۷۱
  • عبدالله بن فصیل۱۸۷۱-۱۸۷۴ ( او با همدستی قبیلهٔ عجمان و سعود  به منطقه احساء حمله و آنجا را متصرف شد).
  • سعود بن فیصل۱۸۷۵-۱۸۸۷ (او با حمله به قطیف آنجا را به فتوحات سعودی افزود).
  • عبدالله بن فیصل بن ترکی؟-۱۸۸۷
  • محمد بن سعود بن فیصل۱۸۹۱-؟
  • عبدالرحمن بن فیصل؟-۱۸۹۱ (ایشان به درگیری با حکومت آل رشید پرداخت و سرانجام از آن‌ها شکست خورد و دولت دوم سعودی در زمان ایشان از بین رفت).
  • محمد بن فیصل ؟-؟
  • عبدالعزیز بن عبدالرحمن۱۹۰۲-۱۹۵۳ (دولت سوم سعودی را ایشان بنیان نهاد) .
  • سعود بن عبدالعزیز1۹۵۳-۱۹۶۴

         پس از مرگ عبدالعزیز ، سه پسر دیگرش با نام‌های ملک فیصل(1975_ 1964) و ملک خالد(1982_ 1975) و ملک عبدالله در چند دوره به حکومت رسیدند . با مرگ خالد ، برادرش فهد1982، به طور رسمی پادشاه عربستان شد و لقب خادم الحرمین الشرفین را برای خود برگزید ملك فهد ” چهارمين فرزند پسر “عبدالعزيز عبدالرحمان بن سعود ” بنيانگذار پادشاهي عربستان است. . وی برای ترویج آیین وهابیت کوشش بسیار نمود و روابط و مناسبات سیاسی با غرب برقرار کرد. با مرگ فهد، برادرش عبدالله بن عبدالعزیز به پادشاهی عربستان برگزیده شد.

ارکان قدرت در عربستان:

  •  اولين و موثرترين گروه قدرتمند در عربستان سعودي را “خانواده سلطنت ” تشكيل مي دهد. خانواده سلطنت يا همان “آل سعود ” داراي شاخه‌هاي متعددي است. در مجموع و با احتساب شاخه‌هاي فرعي،آل سعود بيش از هزار نفر را در بر مي‌گيرد. اگر بخواهيم خاندان 20 هزار نفري آل سعود را در چند خانواده اصلي جمع كنيم، چهار خانواده در عربستان قابل شناسايي هستند.

1) اصلي‌ترين خانواده آل سعود، “آل فيصل ” است كه نوادگان عبدالعزيز، پدر بزرگ فيصل بن تركي هستند و تعداد اعضاي آن بيش از 4 هزار نفر را شامل مي‌شود. اين خاندان ديپلماسي اين كشور را در دست دارد . از زمان به قدرت رسيدن فهد در سال 1982 با نفوذترين شاخه آل فيصل، “آل سديري ” بود. اين خانواده، همان خانواده‌اي است كه فهد از آن است.

2) دومين خاندان مهم آل سعود “آل ثنايان ” است. اين خاندان بدان معنا كه از نزديك ترين متحد “آل سديري ” است، از جايگاه مهمي در ساختار سياسي عربستان برخوردارند.

3)  سومين خاندان با نفوذ در خانواده آل سعود، خاندان “آل جيلاوي ” است اينان از نسل برادر فيصل بن تركي پدر بزرگ عبدالعزيز هستند.

4) چهارمين خاندان درون آل سعود، “آل كبير ” نام دارد، اينان بر خلاف آل سديري، آل ثنايان و آل جيلاوي كه از نوادگان عبدالعزيز بودند، از نسل اولين عموزاده عبدالعزيز بنام “سعودآل كبير ” بودند.

  •  علاوه بر خاندان آل سعود، يكي دیگر از نيروهاي منتقد و تاثير گذار بر سياست و حكومت عربستان سعودي،”علما يا رهبران مذهبي ” هستند.
  • قبايل از ديگر نيروهايي هستند كه در ساختار قدرت در عربستان سعودي عنصر مهمي قلمداد مي شوند. عربستان داراي هشت قبيله اصلي و حداقل 15 قبيله فرعي است.
  •  خانواده‌هاي بازرگاني سنت گرا “كه دارايي‌هاي آنها با آل سعود نيز برابري مي‌كند، از ديگر گروههاي ذي نفوذ و تاثيرگذار بر سياست و حكومت در عربستان سعودي به شمار مي‌روند.
  • از ديگر گروههاي مهم و ذي نفوذ در عربستان سعودي طبقه جديد” متخصصان و افراد حرفه‌اي “هستندكه به دليل تغييرات اجتماعي ناشي ازطرحهاي توسعه‌اي رشدكرده‌اند. اينان شامل نخبگان شهرنشين وتحصيل كرد‌ه غرب هستندكه برخاسته از دو طبقه بازرگان وخانواده‌هاي پائين جامعه هستند.
  •   پايين‌ترين گروه تاثيرگذار درعربستان سعودي، “شيعيان ” اين كشور هستند، شيعيان كه عمدتا در بخش شرقي قلمرو پادشاهي سعودي مستقرند، داراي جمعيتي محدود هستند كه عموما مورد تبعيض قرار مي‌گيرند و در فرايند سياسي مشاركت داده نمي شوند و در بخش كارگري فعاليت

   تقسیمات کشوری

پایتخت عربستان شهر ریاض است کشور عربستان‌ سعودی متشکل از ۱۳ استان می‌ باشد:

  1. باحه
  2. مرزهای شمالی
  3. جوف
  4. مدینه
  5.  قصیم
  6.  ریاض
  7. منطقه شرقی
  8.  عسیر
  9.  حائل
  10.  جیزان
  11.   مکه
  12.  نجران
  13.  تبوک

The formation of the government in Saudi Arabia(1) 

دین

 اسلام تنها دین رسمی آن کشور است,مذهب رسمی کشور عربستان حنبلی می‌باشد که یکی از مذاهب معتبر اسلامی و مذاهب اهل سنت می‌باشد. مذاهب دیگر اهل تسنن و نیز مذهب شیعه در عربستان رواج دارد. در مجموع ارزش‌های دینی در عربستان سعودی ، فرهنگ ، و سیاست این کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

    وضعیت شیعیان در کشور عربستان:

     مردم عربستان به علل مختلف در خصوص مذهب شیعه و معتقدین به این مذهب اطلاعات مناسبی ندارند شاید نتوان صرفا دولت را در این خصوص مقصر دانست، بافت فكري مردم به گونه‌اي است كه شيعيان را كافر و ملحد مي‌پندارند. از متعه گرفته تا سينه زني و شفاعت و بحث‌هاي اساسي و بحث‌هاي انحرافي كه در فكر تمام مردم عربستان تنيده شده است‌.

       با این حال به نظر می رسد که شیعیان در مقایسه با گذشته وضعیت بهتری پیدا کرد اند . بعنوان مثال بدنبال تصمیمات مسئولان سعودی در بالا بردن سطح تحصیلات عمومی شيعيان نيز در اين گسترش ناديده گرفته نشده‌اند. هم اکنون دولت سعودي‌، مدارس جديدي را براي فرزندان شيعي تدارك ديده است و آنها مي‌توانند در كنار برادران سني خود در این مدارس تحصیل کنند اما در عین حال طبق يك قانون نانوشته و مرموز‌، يك فرد شيعه مذهب‌، نمي‌تواند معلم درس ديني‌، تاريخ يا عربي و يا مدير يك مدرسه شود. همچنين به آنها اجازه تأسيس يك مدرسه خصوصي داده نمي‌شود. در سطح بالاتر از ديپلم و دانشگاه هم وضعیت بر همین منوال است.اغلب دانشجويان دانشگاه‌ها به ویژه دانشگاه های مطرح مثل دانشگاه ریاض را جوانان پولدار سني تشكيل مي‌دهند.شيعيان كمتر فرصت حضوردراین دانشگاهها را دارند درمجموع شیعیان بنا به دلایل مختلف کمتربه علم‌آموزي مي‌پردازند و سطح سواد قریب به اتفاق آنها  خيلي كمترازسني‌هاست‌،معمولاً تا سطح ابتدايي درس مي‌خوانند و كمتر ديپلم مي‌گيرند.درمجموع با توجه به تغییررویکردی كه در دولت سعودي نسبت به شيعيان‌، پيدا شده‌ می توان امید وار بود که شیعیان عربستان هم ازحد اقل  حقوق شهروندی برخوردار شوند

   عربستان سعودي بين 12 تا 14 ميليون نفر جمعيت دارد كه با احتساب 7 ميليون نفر اتباع كشورهاي ديگر شاغل در عربستان‌، (از مليت‌هاي سريلانكايي‌، فيليپيني‌، مالزيايي‌، اندونزيايي‌، يمني‌، لبناني‌، مصري‌، افغاني و…) اين كشور تقريباً بين 20 تا 22 ميليون نفر جمعيت دارد. از اين تعداد بين 2 تا 4 ميليون شيعه در این کشور زندگی می کنند. تعداد شيعيان مدينه بين 40 تا 75 هزار نفر تخمين زده مي‌شود. پر جمعيت‌ترين مناطق شيعه نشين عربستان‌، در قطيف‌ و احساء است (در جوار خليج فارس‌) اين منطقه آخرين نقطه دولت سعودي با خليج فارس است كه با بحرين نيز همجوار است‌. شيعيان اين منطقه ارتباطات خاصي با شيعيان بحرين دارند. اين مسئله به آنجا برمي‌گردد كه اجدادشان به نوعي با ايرانيان مخلوط بوده و هستند.

    در شهرهاي ديگر هم شيعيان هستند. ولي نه به وسعت قطيف و احساء. مثلاً در خود مكه‌، که تعدادشان خیلی كم است‌ یا در جده حتي مكان اختصاصي و امام جماعت هم براي خودشان دارند.

در مجموع اکثر شیعیان عربستان ازاولاد امام حسن مجتبي هستند كه مكه وطن اصلي آنها به حساب مي‌آيد. و به عنوان شيعيان حسني معروفند. از آغاز دوره عباسي‌، شهر مدينه تحت سيطرهء اعقاب حسن بن علي بن ابي‌طالب(ع) بود كه با عنوان بنو الحسن شناخته مي‌شدند. اين خاندان‌، با حفظ مناصب رسمي‌، همچون قاضي‌، خطيب‌، امام جماعت و مسئوليت موقوفات‌، موقعيت خود را به عنوان امراي شهر، حتي پس از فتح آن توسط عثماني‌هاي حفظ كردند. بنو الحسن بر خلاف شرفاي مكه به دليل حمايت بي‌اندازه از اهل بيت(ع) در نهايت قدرتش را از دست داد. در دولت سعودي سيد را به عنوان اشراف‌ مي‌شناسند خيلي‌ها با اينكه سني هستند خودشان را جزء اشراف مي‌دانند. در حالیکه اشراف از نوادگان حضرت زهرا(س) هستند، اما در طول تاريخ در اثر فشارهاي گوناگون مجبور شدند شيعه بودن خودشان را كتمان كنند. همين مسئله باعث شده كه نسلشان هم ندانند قبلاً شيعه بوده‌اند. متكفل اصلي شيعيان آقاي شيخ محمد علي العمري است‌. که در نجف و مقدار كمي هم در ايران‌درس خوانده است. ايشان به تهران و قم و مشهد سفر کرده است‌.

 شغل شیعیان:

   از نظر شغل بيشتر شیعیان به كار زراعت مشغول هستند وعمدتاً به زراعت صيفي‌جات مشغولند كه سود آنچناني نداشته و درآمد بخور و نميري دارند. البته به كار نخل هم مي‌پردازند و باغات نخلي دارند.به همین خاطراز قديم عرب‌ها به شيعيان اهل نخل‌ مي‌گفتند   شيعيان نماز و مراسم مذهبي را در باغاتشان برگزار می کنند آنها در باغاتشان براساس تعداد جمعيتي كه مي‌آيد جايي را به عنوان تكيه‌ اختصاص مي‌دهند. یعنی ديواري حدوداً 60 سانتي متر از سطح زمين دور تا دور آن درست مي‌كنند روي آن را نيز با حصير مي‌پوشانند وقتي مي‌نشينند سر و كتف آنها از دیواربيرون است و با بادي كه مي‌وزد انسان خنك مي‌شود. شيعيان نماز و مراسم مذهبي را در اين مكان‌ها برگزار مي‌كنند. اين مراسم مذهبي معمولاً در اعياد يا ايام شهادت ائمه(ع) برگزار مي‌شود. در عزاداري دور هم جمع مي‌شوند ذكر مصيبت‌، قرائت شعر، تلاوت قرآن‌، سخنراني و بيان مسائل شرعي از جمله برنامه‌هاي اين گونه مراسم‌هاست‌. از همه جالب‌تر اينكه در كنار تكيه ديگ‌هاي غذا مي‌گذارند و به شركت كنندگان شام و ناهار مي‌دهند.

 اماکن مورد توجه شیعیان در عربستان:

  • احد که شيعيان محور پيروزي جنگ احد را مولا علي(ع) مي‌دانند.
  • مسجدقُبا که پيامبر(ص) 3 روز در آنجا ماندند تا حضرت علي(ع) بيايند و به مدينه بروند.
  • مسجد النبي که جاي جاي ان برای شیعه خاطره است از پيامبر و فرزندانش(ع)
  • مسجد حضرت علي(ع)
  • بقيع که مدفن و مرقد جهار امام شیعه است.
  • مسجد اباذر همان جايي است كه ابوذر را تبعيد كردند به ربذه و حضرت علي و امام حسن(ع) و تعداد خاصي از اصحاب به بدرقه ايشان رفتند.
  • باغ سلمان كه اثري از آن نگذاشته‌اند.
  • محل زندگي اوليه امام علي(ع) با حضرت زهرا(س) ‌. اين مكان ، نزديك دارالامارة مدينه (بيرون مدينه‌) بود.
  • خانه‌ فاطمه زهرا (س) كه ديوار به ديوار بيت پيامبر(ص) بود. اين خانه يك پنجره رو به داخل داشت كه حضرت زهرا(س) هر وقت دلتنگ پيامبر(ص) مي‌شدند از اين پنجره پدر را مشاهده مي‌كردند.
  • بيت الاحزان :بعد از رحلت پيامبر(ص) و فشارهايي كه به حضرت زهرا(س) وارد آوردند و آن ماجرا كه مردم به حضرت علي(ع) گفتند: يا علي‌! به همسرت بگو يا شب گريه كند يا روز، حضرت مجبور مي‌شود خانه‌اش را تغيير دهد. مي‌روند خارج از مدينه‌، در باغي كه نزديك بقيع بوده‌. در آن خانه كه اتاق كوچكي داشت‌، زندگي كردند. شايد بيرون بودن خانه از شهر باعث شد كه بتوانند در خانه را آتش بزنند و حضرت علي(ع) را به زور با دست‌هاي بسته براي بيعت به مسجد ببرند. فاصله خانه تا شهر و مسجد زياد بود. وقتي خبر مي‌دهند به حضرت علي(ع) كه همسرت از دنيا رفت‌، از وسط قبرستان بقيع خودشان را به منزل مي‌رسانند كه در راه سه بار بر روي زمين مي‌افتند. اگر خانه نزديك مسجد بود اين اتفاق نمي‌افتاد. آنجا به نام بيت الاحزان معروف شد. البته گفته مي‌شود بيت الاحزان اصلي مكاني نزديك قبور فعلي چهار امام در بقيع بوده است‌. بعضي هم مي‌گويند بالاي سر حضرت ابراهيم‌، برادر ناتني حضرت زهرا(س) بوده است‌. حضرت بعد از رحلت پدر يك جا نتوانستند بمانند و به جاهاي مختلف مي‌رفتند. قبلاً بيشتر ايراني‌ها به آنجا مي‌رفتند و عزاداري مي‌كردند. در آنجا درختي بود و مردم از سايهء آن استفاده مي‌كردند با بريده شدن ان درخت مردم سايه‌بان درست مي‌كرده و به عزاداري مي‌پرداختند. هم اکنون در آنجا عمارت امر به معروف و نهي از منكر را بنا كردند.
  •  محل غسل پیامبر(ص): ديگر، محلي است كه از آنجا آب آوردند براي غسل دادن بدن پيامبر(ص). اين مكان‌، نزديك مخابرات امروزي است‌. مسجد صبح‌ كه متعلق به پيامبر(ص) مي‌باشد. حضرت روزي از آنجا عبورمي‌كردند نزديك صبح شد همان جا نماز خواندند. يا مسجد رد الشمس‌ كه فقط يك چهار ديواري از آن باقي مانده نشان ديگري ندارد.
0/5 ( 0 نظر )


نظر خودتان را ارسال کنید