تاریخچه و معرفی بازی الک دولک

Gilli-danda

ا ل َ دُ ل َ يا الک دلک ، دو پاره چوب است که بدان بازي کنند يکي دراز و ديگري کوتاه . چوب دراز را دولک و کوتاه را الک نامند. (از فرهنگ جهانگيري ذيل چاليک ).

اين بازي در شهرها و نواحي مختلف به نامهاي گوناگون ناميده ميشود بقرار زير: الک دولک (طهران )، چلک مسته (شيراز) ، لگدار (لار)، پل جفتک (اصفهان ) ، چفته بازي (کرمان )، ارچه خلوف (مازندران )، اله چو (بروجرد و همدان )، لوچنبه (مشهد)، گال چوب (نيشابور)، پتيماربازي (گيلان ) ، الک بازي (بيرجند)، الوکان (کردستان ، سنندج )، پيل دسته (تبريز)، اَمِي بي (بهبهان )، هلاکوته (سمنان )، الاچنبش (قزوين )، الکان چوچکان (کابل )، گال چنبه (هرات )، چيلي . چالک . چيله بازي (در ممالک آسياي مرکزي تاشکند و بخارا و خجند و سمرقند). (از مجله يادگار سال چهارم شماره 9 و 10 ص 71 تا 80 به اختصار) اين کلمات نيز از نامهاي بازي الک دولک اند: لاو. لاوه . لاوبازي . دوداله . دودله . دُداله . کال چنبه . پله . پله چوب . الک جنبش . دسته پل . ديمين . ديمين چوب . چلک . چلک بازي . چاليک . دَندَه کِلَک . گلي دندا. غوک چوب . دسته چلک . قُلَة. مِقلي .مِقلاء. رجوع به مجله يادگار سال 4 شماره 9 و 10 و مجله سخن سال چهارم (از بازيهاي محلي ) بقلم پروين گنابادي و هر يک از کلمات مذکور در اين لغت نامه شود.

نام محلی: پیل( چوب کوچک ) دسته ( چیلمک آغاج )
اهداف کلی: دقت نگاه، تمرکز حواس، ایجاد حس تعاون، ورزیدگی اندام ها
اهداف جزئی: ایجاد هماهنگی بین اعصاب و اعضا بدن و انبساط شش ها
 تعداد بازیکن: حداکثر 12 نفر
سن بازیکنان: 10 سال به بالا
 ابزار لازم: دو عدد چوب گرد به قطر 3 و طول های 70 و 15 سانتی متر
 محوطه بازی: هوای آزاد

 شرح بازی:

بازیکنان به دو گروه تقسیم و به قید قرعه، یکی از گروه ها، بازی را شروع می کند، یعنی: چوب کوچک را روی یک چاله ی کوچک یا وسط دو عدد آجر قرار داده و با سر چوب بزرگ (دسته) که در زیر آن قرار داده، با قدرت به طرف نفرات گروه حریف که در محوطه هستند پرتاب می کند. اگر چوب کوچک در هوا گرفته شود، پرتاب کننده اخراج می شود، وگرنه بایستی آن را از روی زمین بردارند و به طرف چاله (یا آجرها) بیندازند. و بازیکن دست به دست، با تمرکز حواس، آن را در دست می گرداند تا چوب کوچکی را که به طرف چاله اش می آید، با ضربه دورش سازد، اگر نتواند و فاصله ی چوب کوچک با چاله کمتر از قد دسته باشد باز سوخته است و اگر توانسته باشد که با ضربه دورش سازد، فاصله را، از چاله با طول دسته می شمارند. یک، دو، سه،…

دوباره ارسال چوب کوچک و دریافت چوب کوچک و شمارش فاصله با دسته تا به حدّ نصاب برسند وگرنه، همه آن ها این کار را به نوبت انجام می دهند تا برسند، بدیهی است چنان چه اگر نتوانسته باشند، بازی را به گروه حریف واگذار می کنند.

Gilli-danda (2)

اگر به حدّ نصاب (مثلاً 50) رسیدند، یکی یکی چوب کوچک را با سر دسته به مشابه توپ پینگ پنگ و راکت ضربه های کوچک و یکنواخت (چله) می زنند و می شمارند. بعد هر کدام، به تعداد چله، چوب کوچک را با ضربه ی سنگین دسته، به طرف جلو می زند و هر چوب کوچکی که در هوا گرفته شود، گیرنده آن را به طرف مبدأ پرتاب می کند، تا این که تمامی نفرات گروه دست به دست به تعداد چله هایش بر چوب کوچک نواخته باشند.
طول مسیر ( آخرین محلی که چوب کوچک می افتد تا محل چاله )، توسط نفرات گروه حریف یک پس از دیگری، به عنوان جریمه با دویدن طی می شود. به طوری که با عبارت ( آنا، داشقا، زنبیل، سونبول، او… ) شروع شده باشد و صدای (او…) به صورت کشیده تا لحظه ی نفس کشیدن ادامه یابد. ( یعنی هرکجا صدای بازیکنی قطع شد، یکی از دوستان دنباله ی مسیر را با صدای (او…) ) می دود اگر در انجام این موارد موفق شدند،در دور بعدی کنترل بازی را در دست می گیرند و با دسته کار می کنند و اگر نتوانند، باز در وسط محوطه بازی کرده، چوب کوچک را تعقیب می کنند.

برای دیدن تاریخچه بازی تخت نرد روی لینک زیر کلیک کنید:

تاریخچه بازی تخته نرد

5/5 ( 1 نظر )


دیدگاه های این مطلب

  1. نویسنده دیدگاه: لیلا فضل زاده
    08 آبان 1398

    مرسی فقط کاش بیشتر بود

نظر خودتان را ارسال کنید