تازه های آسمونی
صفحه اصلی > سلامت > نکات تغذیه و سلامتی > تغذیه درمانی در زخم معده
تبلیغات اینترنتی

تغذیه درمانی در زخم معده

nutrition therapy in peptic ulcer تغذیه درمانی در زخم معده

طی چند دهه اخیر، عوامل رژیمی و تغذیهای به عنوان عوامل موثر در سبب شناسی و درمان بیماریهای مختلف گوارشی از جمله زخم معده مورد توجه قرار گرفتهاند. در این قسمت در دو مبحث مجزا به مواد غذایی مجاز و غیر مجاز در بیماران مبتلا به زخم معده می پردازیم.

مواد غذایی توصیه شده و مجاز در زخم معده

بنابر نظر انجمن تغذیه و رژیم درمانی آمریکا، بیماران مبتلا به زخم معده بایستی میوهجات، سبزیجات، غلات کامل و محصولات لبنی و شیر کم چرب یا بدون چربی را به شکل منظم دریافت نمایند. مصرف گوشت لخم گاو و گوسفند، گوشت طیور (مرغ و بوقلمون)، انواع ماهی، حبوباتی چون لوبیا، تخم مرغ و دانههای مغذی نیز در مقادیر معین توسط انجمن مذکور توصیه شده است. در بیماران مبتلا به زخم معده استفاده از روغن های گیاهی مانند روغن زیتون و کانولا مناسب تر است. این موارد و مواد غذایی که در ادامه به تفصیل ذکر خواهند شد، به عموم بیماران توصیه میگردند، چنان چه فردی پس از مصرف هر یک از اقلام غذایی دچار علایم بالینی و ناراحتی گوارشی گردید، بایستی از مصرف آن خودداری نماید. 

 

در گروه غذایی لبنیات، مصرف دوغ، شیر، ماست و پنیر بدون چربی یا کم چرب، شیر سویا، شیر خشک و بستنی کم چرب و میوه ای در بیماران مبتلا به زخم معده مجاز است. ماست در این دسته از بیماران از تکثیر هلیکوباکتر پیلوری در معده جلوگیری مینماید. در گروه غذایی پروتئینی، استفاده از گوشت لخم ترد و پخته گاو و گوسفند، گوشت ماهی و طیور، تخم مرغ، سویای فرآوری شده بدون چربی و دانههای مغذی در زخم معده فاقد اثر سوء بوده و توصیه میگردد.

 
مصرف مواد غذایی پروتئینی کافی جهت دریافت اسیدهای آمینه ضروری برای ساخت بافت های آسیب دیده و التیام نهایی زخم معده الزامی است. پروتئین دارای اثر بافری موقتی است، ولی در تحریک ترشح پپسین و گاسترین نیز نقش دارد. مصرف تمامی غلاتی که بدون چربی فرآوری میگردند در زخم معده مجاز است. بیماران مبتلا به زخم معده بایستی حداقل نیمی از مصرف روزانه غلات خود را به غلات کامل اختصاص دهند. براساس یک مطالعه که اخیرا در دانشکده بهداشت دانشگاه هاروارد انجام شده است، رژیم غذایی پر فیبر سبب کاهش گسترش زخم معده میگردد.
 

در این مطالعه مواد غذایی حاوی فیبرهای محلول (مانند جو، جو دوسر، حبوبات، میوه جات و سبزیجات خاص) سبب کاهش پیشرفت زخم مزبور گشتند. در خصوص گروه غذایی سبزیجات و میوه جات نیز کلیه سبزیجاتی که بدون چربی فرآوری شدهاند و نیز سبزیجات و میوه جات سبز و نارنجی در این گروه از بیماران توصیه میشوند. محققین اخیرا به ترکیب ناشناخته ای در موز پی برده اند که سبب خنثی نمودن اسیدیته بالا و التیام زخم معده می گردد.

 
میوه جات و سبزیجات حاوی فلاونوییدها مانند سیب، قره قاط، کرفس، پیاز، سیر، میوه جات (زغال اخته و گیلاس) و سبزیجات (گوجه فرنگی و کدو) حاوی آنتی اکسیدان ها از رشد و تکثیر هلیکوباکتر پیلوری می کاهند. چربی و روغن در بیماران مبتلا به زخم معده باید به کمتر از 8 قاشق چای خوری در روز محدود گردد. به علاوه این دسته از بیماران بایستی از روغن های گیاهی و سس مایونز کم چرب استفاده نمایند. لازم به ذکر است، پروستاگلاندین های مشتق از اسیدهای چرب امگا3 و امگا6 سبب پیشگیری از التهاب و حفظ سلامت معده می گردند، لذا مصرف مواد غذایی گیاهی و دریایی حاوی اسیدهای چرب ضروری مزبور به التیام زخم معده کمک زیادی مینماید. مصرف نوشیدنیهای فاقد کافئین و چای گیاهی (غیر از چای با طعم نعنا) در بیماران مبتلا به زخم معده ممنوعیتی ندارد. 

مصرف ادویه های گوناگون نیز غیر از انواع خاص فلفل مجاز است. برخی مراجع مصرف مواد غذایی حاوی پروبیوتیک را به سبب مداخله در تکثیر هلیکوباکتر پیلوری جهت بهبود زخم معده توصیه می نمایند. در خصوص اثر ویتامین ها و مواد معدنی بر زخم معده تحقیقات فراوانی انجام شده است. در یک مطالعه مصرف مواد غذایی یا مکمل های حاوی ویتامین آ سبب کاهش نرخ بروز و التیام غشای مخاطی معده گردیده است. مصرف ویتامین ث نیز در التیام زخم معده منجر به خونریزی مفید بوده است.

 
مواد غذایی حاوی ویتامین های گروه ب و کلسیم مانند بادام، حبوبات، غلات کامل، سبزیجات برگدار تیره (اسفناج و کلم پیچ ) و سبزیجات دریایی جهت التیام زخم معده کاربرد دارند. دریافت مکمل آهن و روی نیز سبب التیام بافت آسیب دیده و حفاظت از مخاط معده می گردد. در بررسی متخصصین تغذیه برخی از گیاهان دارویی و داروهای طب سنتی در پیشگیری و کاهش نشانههای بالینی زخم معده مفید بوده اند. عصاره کندر رومی جهت التیام زخم و مهار تکثیر هلیکوباکتر پیلوری کاربرد دارد.
 
عصاره شیرین بیان نیز از آسیب مخاط معده توسط داروهای ضد التهابی غیر استروییدی جلوگیری می نماید. جوشانده برگ سیب درختی، عصاره کلم و برگ شنبلیله سبب کاهش التهاب و درد در زخم معده و نیز ترمیم بافت پوششی مخاط معده می گردند. متخصصین تغذیه مصرف عسل، زیره و بابونه را نیز جهت التیام زخم معده توصیه می نمایند. 

لازم به ذکر است برخلاف تصور عموم مردم، pH مواد غذایی در تشدید زخم معده اهمیت کمی دارد، ولی مصرف مواد غذایی اسیدی در بیماران مبتلا به زخم دهان یا مری التهاب زا می باشد. علت مورد اخیر آن است که مواد غذایی اسیدی غالبا در برابر pHطبیعی معده که حدود 4-1 است، اسیدیته کمتری دارند، لذا مصرف آب پرتقال یا گریپ فروت و دیگر آب میوه ها و نوشیدنی های غیر الکلی در تشدید زخم معده بی اثر میباشند. البته در این خصوص بیماران مختلف حساسیت های متفاوتی دارند که هر فرد بنابر ویژگیهای شخصی خود باید بدان موارد توجه نماید. 

مواد غذایی غیر مجاز در زخم معده

در گروه غذایی لبنیات، استفاده از شیر کامل، خامه، خامه ترش، محصولات تخمیری شیر، لبنیات حاصل از شیر کامل یا خامه، پنیر پرچرب و شیر شکلاتی در زخم معده مجاز نیست. در گذشته خامه همراه شیر جهت کنترل زخم معده مورد استفاده قرار می گرفت، ولی امروزه این شیوه رژیمی مورد تایید نمیباشد. در گروه غذایی گوشت و پروتئینی، مصرف گوشتهای پرچرب و کلیه موادی که سبب ایجاد علایم بالینی زخم معده میگردند، ممنوع است.

 
به علاوه در مصرف گوشتهای ادویه دار، دودی و فرآوری شده دقت لازم بایستی مبذول گردد. مصرف نوشیدنی هایی چون کولا، قهوه (همراه یا بدون کافئین)، چای سیاه یا سبز (همراه یا بدون کافئین) و نوشیدنی های حاوی کاکائو، کافئین و الکل سبب تشدید زخم و التهاب معده می گردد. قهوه و کافئین ترشح اسید معده را تحریک نموده و فشار اسفنگتر تحتانی مری را کاهش میدهند. مصرف آب جو، شراب و مشروبات الکلی به سبب افزایش معنی دار ترشحات و آسیب مخاط معدی در مبتلا به زخم معده نیز مجاز نیست. تغذیه با مواد غذایی چرب چون کره، انواع خاص مارگارین و روغنهای هیدروژنه در بیماران مبتلا به زخم معده آسیب رسان میباشد. 
 

در این دسته از بیماران بهتر است از مصرف سبزیجات و میوه جات نفاخ نیز کاسته شود. به علاوه مصرف کلیه محصولات فرآوری شده چرب سیب زمینی در بیماران مبتلا به زخم معده ممنوع است. در بین ادویهها، تنها مصرف انواع خاص فلفل مانند فلفل قرمز، سیاه و هندی در زخم معده توصیه نمی شود. استعمال دخانیات نیز سبب کاهش جریان خون مخاطی و تقلیل ترشح بی کربنات میگردد، لذا مصرف مواد دخانی در ایجاد زخمهای پپتیک از جمله زخم معده تاثیرگذار است. 

 

سبک و شیوه تغذیه و زندگی در زخم معده حائز اهمیت است. بیماران مبتلا به زخم معده بایستی از تعداد زیاد وعدههای غذایی کم حجم استفاده نمایند، البته در خصوص مورد اخیر میان متخصصین تغذیه اختلاف نظر وجود دارد. تعداد زیادی از بیماران مبتلا به زخم معده فعال به سبب نشانههای بالینی بیماری دچار سوءتغذیه بوده و نیاز به دریافت غذای پرانرژی دارند. بی نظمی در خوردن غذا و تغذیه در آخرین لحظات قبل از رفتن به رختخواب سبب تشدید علایم بالینی زخم معده می گردد. بیماران مبتلا به این بیماری بایستی از دراز کشیدن پس از صرف غذا خودداری نموده و حدودا 3 ساعت پیش از خواب شبانه، آخرین وعده غذایی خود را میل نموده باشند.

 
چنین بیمارانی نباید به مدت طولانی گرسنه بمانند یا بیش از حد پرخوری نمایند. عدم استرس حین صرف وعده های غذایی و نیز جویدن مناسب غذا در بیماران مبتلا به زخم معده الزامی است. بیماران درگیر با زخم های پپتیک باید روزانه 6 تا 8 لیوان آب مصرف نموده و از مصرف خوراکی های بیش از اندازه گرم یا سرد اجتناب ورزند. طی سالیان اخیر تغذیه درمانی همراه با درمان دارویی در پیشگیری و درمان نشانههای بالینی زخم معده نقش مهمی ایفا نموده است. در این مقاله چکیده بررسیهای محققین تغذیه در خصوص زخم معده به خوانندگان گرامی ارائه گردید، امید است این مبحث مورد پسند خوانندگان محترم واقع شده باشد.
< اشتراک این مطلب در شبکه های اجتماعی >

🔗 لینک کوتاه: http://www.asemooni.com/?p=17168
تبلیغات اینترنتی

اینم جالبه !

quit-smoking

ترک سیگار ، زود تند سریع !

برای ترک کردن سیگار راه های متفاوتی پیشنهاد می شود که همه آن ها به …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.