تازه های آسمونی
صفحه اصلی > فرهنگ و هنر > زبان و ادبیات > فرهنگستان زبان و ادب فارسی
تبلیغات اینترنتی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

academy of persian language and literature فرهنگستان زبان و ادب فارسی

آسمونی : نظر به اینکه زبان فارسى، زبان دوم عالم اسلام و کلید بخش عظیمى از ذخایر ارزشمند علمى و ادبى تمدن اسلامى، و خود از ارکان هویّت فرهنگى ملت ایران است، و با توجه به اینکه بنابر اصل پانزدهم قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران، زبان مذکور، زبان رسمى و مشترک ملت ایران است، به‌منظور حفظ سلامت و تقویت و گسترش این زبان و تجهیز آن براى برآوردن نیازهاى روزافزون فرهنگى و علمى و فنى و رفع تشتّت و ایجاد هماهنگى در فعالیت‌هاى مراکز فرهنگى و پژوهشى در حوزۀ زبان و ادب فارسى و سازمان دادن به تبادل گسترده و پربار تجربه درزمینۀ تحقیقات و مطالعات در این حوزه و صرفه‌جویى در نیرو و استفادۀ صحیح از کارشناسان و پژوهشگران و ایجاد مرجعى معتبر و برخوردار از وجهه و حیثیت جهانى در ایران، شوراى عالى انقلاب فرهنگى اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسى را در جلسه‌هاى 208 و 209، مورخ 26/10/68 و 24/11/68 به تصویب رساند. در بدو تأسیس فرهنگستان‌، شوراى ‌عالى انقلاب فرهنگى، هفده تن از محققان و ادیبان و صاحب‌نظران برجستۀ زبان و ادب فارسى را انتخاب و براى صدور حکم عضویت در شوراى فرهنگستان به ریاست جمهورى معرفى کرد. سرانجام نخستین جلسۀ شوراى فرهنگستان در تاریخ 26/6/69 به دعوت وزارت فرهنگ و آموزش عالى (وزارت علوم‌، تحقیقات و فنّاورى امروز) در محل نهاد ریاست جمهورى برگزار شد.

جمهورى اسلامى ایران در حال حاضر داراى چهار فرهنگستان است که تحت نظارت هیئت ‌امناى واحد، حوزه‌هاى مختلف علمى، ادبى و هنرى را ازنظر موضوعى پوشش مى‌دهند.
شوراى‌ عالى انقلاب فرهنگى، در جلسۀ 135 مورخ 15/10/1366 خود اساسنامۀ فرهنگستان‌هاى علوم و علوم‌ پزشکى جمهورى اسلامى ایران را تصویب کرد. این دو فرهنگستان پس ‌از تصویب اساسنامه‌ها در مجلس شوراى اسلامى تقریباً هم‌زمان با فرهنگستان زبان و ادب فارسى آغاز به فعالیت کردند.
همچنین، شوراى عالى انقلاب فرهنگى، در جلسۀ 439 مورخ 25/2/1377، اساسنامۀ فرهنگستان هنر را تصویب کرد و فرهنگستان هنر به‌عنوان چهارمین فرهنگستان جمهورى اسلامى ایران آغاز به کار کرد.

اعضاى منتخب اولیۀ شوراى فرهنگستان عبارت بودند از:

آقایان استاد احمد آرام‌، دکتر نصراللّه پورجوادى، دکتر حسن حبیبى، دکتر غلامعلى حداد عادل‌، استاد بهاءالدین خرمشاهى، دکتر محمد خوانسارى، دکتر محمدتقى دانش‌پژوه‌، دکتر على رواقى، دکتر سیّد جعفر شهیدى، دکتر حمید فرزام‌، دکتر فتح‌الله مجتبائى، دکتر مهدى محقق‌، استاد سیّد محمد محیط طباطبایى، استاد ابوالحسن نجفى، دکتر غلامحسین یوسفى، و خانم‌ها دکتر سیمین دانشور و دکتر طاهره صفارزاده‌.
البته از این منتخبان سه نفر شامل دکتر سیمین دانشور و آقایان دکتر سیّد جعفر شهیدى و دکتر غلامحسین یوسفى از ابتدا به ‌علت گرفتارى‌هاى شخصى از حضور در شورا و عضویت در فرهنگستان عذرخواهى و استعفا کردند.

اهداف

اهدافى که در اساسنامه براى فرهنگستان در نظر گرفته شده به شرح زیر است‌:

1- حفظ قوّت و اصالت زبان فارسى، به‌عنوان یکى از ارکان هویّت ملى ایران و زبان دوم عالم اسلام و حامل معارف و فرهنگ اسلامى؛

2- پروردن زبانى مهذّب و رسا براى بیان اندیشه‌هاى علمى و ادبى و ایجاد انس با مآثر معارف تاریخى در نسل کنونى و نسل‌هاى آینده‌؛

3- رواج زبان و ادب فارسى و گسترش حوزه و قلمرو آن در داخل و خارج از کشور؛

4- ایجاد نشاط و بالندگى در زبان فارسى، به ‌تناسب مقتضیّات زمان و زندگى و پیشرفت علوم و فنون بشرى با حفظ اصالت آن‌.

وظایف‌

وظایفى که در اساسنامه براى فرهنگستان در نظر گرفته شده به شرح زیر است‌:

1- سازمان دادن و تمشیت فعالیت‌هاى ناظر به حفظ میراث زبانى و ادبى فارسى‌؛

2- تأسیس واحدهاى واژه‌سازى و واژه‌گزینى و سازمان دادن واحدهاى مشابه در مراکز دانشگاهى و دیگر سازمان‌هاى علمى و فرهنگى و هماهنگ ساختن فعالیت‌هاى آنان از راه تبادل تجارب‌؛

3- نظارت بر واژه‌سازى و معادل‌یابى در ترجمه از زبان‌هاى دیگر به زبان فارسى و تعیین معیارهاى لازم براى حفظ و تقویت بنیۀ زبان فارسى در برخورد با مفاهیم و اصطلاحات جدید؛

4- کمک به معرفى و نشر میراث زبانى و ادبى فارسى به‌صورت اصلى و معتبر؛

5- اهتمام در حفظ فرهنگ‌هاى علمى و مردمى و جمع‌آورى و ضبط و نشر امثال‌وحکم و کلیۀ اعلام و اصطلاحات فارسى در همۀ زمینه‌ها و بهره‌بردارى از آن‌ها براى پرورش و تقویت زبان و ادب فارسى‌؛

6- سازمان دادن تبادل تجربه‌ها و دستاوردهاى مراکز پژوهشى در حوزۀ زبان و ادب فارسى و تأمین موجبات بهره‌بردارى صحیح از این تجربه‌ها؛

7- بهره‌بردارى صحیح از زبان‌هاى محلى (در داخل و خارج از ایران‌) به‌منظور تقویت و تجهیز این زبان و غنى ‌ساختن و گستردن دامنۀ کارکرد آن‌؛

8- معرفى محققان و ادیبان و خدمتگزاران زبان و ادب فارسى و حمایت از نشر آثار ایشان و کمک به تأمین وسایل فعالیت علمى و فرهنگى آنان و فراهم آوردن موجبات تقدیر از خدمات آن‌ها؛

بررسى و تصویب نتایج فعالیت‌هاى مراکز پژوهشى و فرهنگى که تهذیب و اصلاح یا توسعه و تقویت زبان فارسى مفید شمرده مى‌شوند و ابلاغ و توصیۀ کاربرد آن‌ها به مؤسسات علمى و فرهنگى و سازمان‌ها و نهادهاى عمومى‌.

طبق اساسنامه، فرهنگستان داراى اعضاى پیوسته، وابسته و افتخارى است. تعداد اعضاى پیوستۀ ایرانى حداقل پانزده و حداکثر بیست‌وپنج نفر، و تعداد اعضاى پیوستۀ غیرایرانى ده نفر است.

 

اعضاى پیوستۀ شوراى فرهنگستان درحال حاضر عبارت‌اند از:

استاد عبدالمحمد آیتى، دکتر حسن انورى، دکتر نصراللّه پورجوادى، دکتر یداللّه ثمره‌، دکتر حسن حبیبى، دکتر غلامعلى حداد عادل‌، استاد بهاءالدین خرمشاهى، دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر حسن رضائی باغ‌بیدی، دکتر على رواقى، دکتر بهمن سرکاراتى، استاد اسماعیل سعادت‌، استاد احمد سمیعى (گیلانى‌)، دکتر على‌اشرف صادقى، دکتر محمود عابدی، استاد کامران فانى، دکتر بدرالزمان قریب‌، دکتر فتح‌اللّه مجتبائى، دکتر مهدى محقق‌، استاد هوشنگ مرادى کرمانى، دکتر حسین معصومى ‌همدانى، دکتر محمدعلى موحد، استاد ابوالحسن نجفى، دکتر سلیم نیسارى‌ و دکتر محمدجعفر یاحقی.

اعضاى غیرایرانى شوراى فرهنگستان عبارت‌اند از:

دکتر دادخدا سیم‌الدّین، دکتر محمدجان شکورى (از تاجیکستان‌)، فضل‌اللّه قدسى‌، دکتر غلام سرور همایون‌، دکتر محمدحسین یمین (از افغانستان‌).
در چند سال اخیر استادان‌، سیّد محمد محیط طباطبایى، دکتر محمدتقى دانش‌پژوه‌، احمد آرام‌، دکتر احمد تفضلى، دکتر مصطفى مقربى، دکتر جواد حدیدى، دکتر قیصر امین‌پور، دکتر حمید فرزام‌، دکتر محمد خوانسارى و دکتر عبدالقادر منیازوف، از اعضاى پیوستۀ فرهنگستان‌، چهره در نقاب خاک کشیده‌اند.
شوراى فرهنگستان زبان و ادب فارسى با حضور حداقل دوسوم اعضاى پیوستۀ فرهنگستان رسمیت مى‌یابد و تصمیمات آن با اکثریت حداقل دوسوم آراى اعضاى حاضر معتبر است‌. این شورا هر دو هفته یک بار در محل فرهنگستان زبان و ادب فارسى تشکیل مى‌شود.

academy of persian language and literature2 فرهنگستان زبان و ادب فارسی

رئیس فرهنگستان‌

رئیس فرهنگستان را شوراى فرهنگستان از میان اعضاى خود، براى مدت چهار سال انتخاب، و براى تأیید و صدور حکم به رئیس‌جمهور، ریاست عالیۀ فرهنگستان‌ها، معرفى مى‌کند.

برخى از وظایف رئیس فرهنگستان عبارت است از:

1- ارائۀ طرح‌هاى پژوهشى و علمى و انتشاراتى به شوراى فرهنگستان جهت تصویب‌؛

2- تهیۀ طرح تشکیلات داخلى فرهنگستان و ارائۀ آن براى تصویب هیئت امناى فرهنگستان‌ها پس ‌از تأیید شوراى فرهنگستان‌؛

3- پیشنهاد عضویت فرهنگستان در مجامع بین‌المللى به شوراى فرهنگستان و پیگیرى آن با رعایت مقررات و قوانین کشور؛

4- انتصاب رؤساى گروه‌هاى علمى و پژوهشى؛

5- پیگیرى و نظارت بر حُسن اجراى تصمیمات شوراى فرهنگستان‌؛

6- دعوت از اعضاى شوراى فرهنگستان براى تشکیلات جلسات‌.

ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسى، از 17/2/1370 تا 28/1/1374 بر عهدۀ دکتر حسن حبیبى بود و پس ‌از استعفاى ایشان‌، دکتر غلامعلى حداد عادل از تاریخ 28/1/1374 به این سِمَت انتخاب شد. در سال 1383، پس ‌از انتخاب دکتر غلامعلى حداد عادل به ریاست مجلس شوراى اسلامى، مجدداً دکتر حسن حبیبى با اکثریت آرا به ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسى برگزیده شد. با پایان دورۀ ریاست دکتر حسن حبیبی در سال 1387 مجدداً دکتر حداد عادل به‌عنوان رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتخاب شد.

دبیر فرهنگستان‌

دبیر فرهنگستان، به انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب مى‌شود. در حال حاضر دکتر محمدرضا نصیرى دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسى است‌.
وظایف دبیر ادارۀ کلیۀ امور ادارى، مالى، سازمان‌دهى، بودجه و تشکیلات و تأمین نیروى انسانى فرهنگستان به شرح زیر است‌:

تأمین نیروى انسانى مورد نیاز فرهنگستان‌؛

نظارت بر حُسن اجراى طرح‌هاى طبقه‌بندى مشاغل و رفع نیازهاى آموزش ضمن خدمت کارکنان؛‌

نظارت بر امور مربوط به تهیه‌، تنظیم‌، پیشنهاد و دفاع از بودجه‌، برحسب برنامه‌ها و فعالیت‌ها، در چارچوب خط‌مشى‌ها و اهداف فرهنگستان؛

نظارت بر اجراى بودجۀ مصوّب در قالب بودجه‌هاى تفصیلى؛‌

نظارت بر تهیه و تنظیم سازمان‌، شرح وظایف و تشکیلات تفصیلى فرهنگستان‌، و پیشنهاد آن به ریاست فرهنگستان براى تصویب در مراجع قانونى؛‌

نظارت و مطالعۀ مداوم‌، به‌منظور تفکیک، تقسیم و جلوگیرى از تکرار و تداخل وظایف‌، و سعى در بهبود روش‌هاى انجام کار؛

نظارت بر اجراى کلیۀ امور مالى فرهنگستان و پرداخت هزینه‌ها در چارچوب اعتبارات ابلاغى؛‌

نظارت بر حفظ و نگهدارى اموال منقول و غیرمنقول فرهنگستان؛‌

نظارت بر اجراى امور مکاتبات‌، ثبت و ضبط و توزیع نامه‌هاى فرهنگستان‌، و طبقه‌بندى و نگهدارى سوابق؛‌

نظارت بر اجراى خدمات عمومى و رفاهى کارکنان؛‌

شرکت در جلسات هیئت ‌امنا، شوراى علمى و شوراى فرهنگستان؛‌

نظارت بر تهیه و تنظیم صورت‌جلسه‌هاى شوراى فرهنگستان و در صورت لزوم ابلاغ مصوّبات به مراجع و واحدهاى ذى‌ربط؛

همکارى با گروه‌هاى پژوهشى به‌منظور تسهیل امور پژوهشى فرهنگستان، از طریق ارائۀ خدمات مالى و ادارى؛‌

پیشنهاد نصب و عزل مدیران واحدهاى تابعه به ریاست فرهنگستان؛‌

نظارت بر حُسن اداى وظایف واحدهاى تحت نظر.

دبیران فرهنگستان از ابتدا تاکنون عبارت‌اند از:

دکتر محمدرضا نصیرى، متولد 1324 دکترى تاریخ، از بیست‌وهشتم بهمن 1370 با حکم وزیر علوم و آموزش عالى، دکتر مصطفى معین، و از هفدهم اردیبهشت 1374 با حکم رئیس فرهنگستان، دکتر حداد عادل؛

مهدى فیروزان، کارشناسى ارشد علوم سیاسى، متولد 1336، از یازدهم آذر 1375 با حکم دکتر حداد عادل‌؛

شادروان مسعود فراهانى پارسا، متولد 1327، کارشناسى ارشد مدیریت دولتى، از هشتم خرداد 1378 با حکم دکتر حداد عادل‌؛

مهندس احمد ارژمند، متولد 1330، کارشناسى ارشد مدیریت سیستم و بهره‌ورى، از یکم تیر 1382 با حکم دکتر حداد عادل؛

دکتر محمدرضا نصیرى، متولد 1324، دکترى تاریخ، از پانزدهم تیرماه 1385 با حکم دکتر حسن حبیبى.

معاون علمى

رئیس فرهنگستان مى‌تواند درصورتى‌که لازم بداند یک یا چند معاون تعیین و آنان را در جلسه‌هاى رسمى فرهنگستان معرفى کند. معاون علمى فرهنگستان، از میان اعضاى پیوسته، توسط رئیس فرهنگستان انتخاب و منصوب می‌شود.
برخى از وظایف معاون علمى به شرح زیر است‌:

پیشنهاد افراد به رئیس فرهنگستان براى انتصاب به عنوان مدیران گروه‌هاى علمى؛

پیشنهاد طرح‌هاى پژوهشى و علمى و انتشاراتى به رئیس فرهنگستان براى ارائه به شوراى فرهنگستان جهت تصویب؛‌

پیگیرى و نظارت بر حُسن اجراى تصمیمات علمى و پژوهشى شوراى فرهنگستان؛‌

برنامه‌ریزى در براى هم‌اندیشى‌ها و سخنرانى‌هاى فرهنگى و پژوهشى؛‌

برنامه‌ریزى براى تأمین کتب و مواد مورد نیاز کتابخانۀ مرکزى و مرکز اسناد.

معاونان علمى فرهنگستان از ابتدا تا کنون:

مرحوم دکتر احمد تفضلى از 28/1/74 تا 24/10/75

دکتر بهمن سرکاراتى از 16/8/79 تا مهرماه 82

دکتر محمد دبیرمقدم از 19/10/88 تا کنون

< اشتراک این مطلب در شبکه های اجتماعی >

🔗 لینک کوتاه: http://www.asemooni.com/?p=64760
تبلیغات اینترنتی

اینم جالبه !

arabic-alphabet1

حروف الفبای عربی به ترتیب

زبان عربی به زبان فارسی شباهت بسیاری دارد به جز در چند حرف گ چ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.