تازه های آسمونی
صفحه اصلی > فرهنگ و هنر > تاریخ ایران و جهان > پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ
تبلیغات اینترنتی

پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

Derafsh Kaviyani پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

پیشینه

نخستین اشاره در تاریخ اساطیر ایران به وجود پرچم، به قیام کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم آژی دهاک (ضحاک) بر میگردد. در آن هنگام کاوه برای آن که مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش بند چرمی خود را بر سر چوبی کرد و آن را بالا گرفت تا مردم گرد او جمع شدند. سپس کاخ فرمانروای خونخوار را در هم کوبید و فریدون را بر تخت شاهی نشانید.

فریدون نیز پس از آنکه فرمان داد تا پاره چرم پیش بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش آراستند و دُر و گوهر به آن افزودند، آن را درفش شاهی خواند و بدین سان ” درفش کاویان ” پدید آمد. نخستین رنگهای پرچم ایران زرد و سرخ و بنفش بود، بدون آنکه نشانه ای ویژه بر روی آن وجود داشته باشد. درفش کاویان صرفاً افسانه نبوده و به استناد تاریخ تا پیش از حمله اعراب به ایران، بویژه در زمان ساسانیان و هخامنشیان پرچم ملی و نظامی ایران را درفش کاویان می گفتند، هر چند این درفش کاویانی اساطیری نبوده است.

محمدبن جریر طبری در کتاب تاریخ خود به نام الامم و الملوک مینویسد: درفش کاویان از پوست پلنگ درست شده، به درازای دوازده ارش که اگر هر ارش را که فاصله بین نوک انگشتان دست تا بندگاه آرنج است 60 سانتی متر به حساب آوریم، تقریباٌ پنج متر عرض و هفت متر طول میشود. ابولحسن مسعودی در مروج اهب نیز به همین موضوع اشاره میکند.

به روایت اکثر کتب تاریخی، درفش کاویان زمان ساسانیان از پوست شیر یا پلنگ ساخته شده بود، بدون آنکه نقش جانوری بر روی آن باشد. هر پادشاهی که به قدرت می رسید تعدادی جواهر بر آن می افزود. به هنگام حملهٌ اعراب به ایران، در جنگی که در اطراف شهر نهاوند در گرفت درفش کاویان به دست آنان افتاد و چون آن را همراه با فرش مشهور ” بهارستان ” نزد عمر بن خطاب خلیفه آن زمان اعراب، بردند وی از بسیاری گوهرها، دُرها و جواهراتی که به درفش آویخته شده بود دچار شگفتی شد و به نوشته فضل الله حسینی قزوینی در کتاب المعجم مینویسد: ” عمر بن خطاب سپس بفرمود تا آن گوهرها را برداشتند و آن پوست را سوزانیدند “.

با فتح ایران به دست اعراب، ایرانیان تا دویست سال هیچ درفش یا پرچمی نداشتند و تنها دو تن از قهرمانان ملی ایران زمین، یعنی ابومسلم خراسانی و بابک خرم دین دارای پرچم بودند. ابومسلم پرچمی یکسره سیاه رنگ داشت و بابک سرخ رنگ به همین روی بود که طرفداران این دو را سیاه جامگان و سرخ جامگان می خواندند. از آنجائی که علمای اسلام تصویرپردازی و نگارگری را حرام میدانستند تا سالهای مدید هیچ نقش و نگاری از جانداران بر روی درفش ها تصویر نمی شد.

 

پرچم ایران در زمان هخامنشیان

یکی از طولانی ترین زمانها برای ماندگاری پرچم ایران در دوران هخامنشیان بوده است

hakhamaneshian پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

 

تصویری جدید بر روی پرچم ایران

Ghaznavi پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

در سال 355 خورشیدی ( 976 میلادی ) که غزنویان، با شکست دادن سامانیان، زمام امور را در دست گرفتند، سلطان محمود غزنوی برای نخستین بار دستور داد نقش یک ماه را بر روی پرچم خود که رنگ زمینه آن یکسره سیاه بود زر دوزی کنند. سپس در سال 410 خورشیدی ( 1031 میلادی ) سلطان مسعود غزنوی به انگیزه دلبستگی به شکار شیر دستور داد نقش و نگار یک شیر جایگزین ماه شود و از آن پس هیچگاه تصویر شیر از روی پرچم ملی ایران برداشته نشد تا انقلاب ایران در سال (1979 میلادی).

 

افزوده شدن نقش خورشید بر پشت شیر

Saljoghian پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

در زمان خوارزمشاهیان یا سلجوقیان سکه هائی زده شد که بر روی آن نقش خورشید بر پشت آمده بود، رسمی که به سرعت در مورد پرچمها نیز رعایت گردید. در مورد علت استفاده از خورشید دو دیدگاه وجود دارد، یکی اینکه چون شیر گذشته از نماد دلاوری و قدرت، نشانه ماه مرداد ( اسد ) هم بوده و خورشید در ماه مرداد در اوج بلندی و گرمای خود است، به این ترتیب همبستگی میان خانه شیر ( برج اسد ) با میانهٌ تابستان نشان داده می شود. نظریه دیگر بر تاًثیر آئین مهرپرستی و میترائیسم در ایران دلالت دارد و حکایت از آن دارد که به دلیل تقدس خورشید در این آئین، ایرانیان کهن ترجیح دادند خورشید بر روی سکه ها و پرچم بر پشت شیر قرار گیرد.

 

پرچم در دوران صفویان

Safavian پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

در میان شاهان سلسله صفویان که حدود 230 سال بر ایران حاکم بودند تنها شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب اول بر روی پرچم خود نقش شیر و خورشید نداشتند. پرچم شاه اسماعیل یکسره سبز رنگ بود و بر بالای آن تصویر ماه قرار داشت. شاه طهماسب نیز چون خود زادهً ماه فروردین ( برج حمل ) بود دستور داد به جای شیر و خورشید تصویر گوسفند ( نماد برج حمل ) را هم بر روی پرچمها و هم بر سکه ها ترسیم کنند. پرچم ایران در بقیهً دوران حاکمیت صفویان سبز رنگ بود و شیر و خورشید را بر روی آن زردوزی می کردند. البته موقعیت و طرز قرارگرفتن شیر در همهً این پرچمها یکسان نبوده، شیر گه نشسته بوده، گاه نیمرخ و گاه رو به سوی بیننده. در بعضی موارد هم خورشید از شیر جدا بوده و گاه چسبیده به آن. به استناد سیاحت نامهً ژان شاردن جهانگرد فرانسوی استفاده او بیرق های نوک تیز و باریک که بر روی آن آیه ای از قرآن و تصویر شمشیر دو سر امام علی یا شیر خورشید بوده، در دوران صفویان رسم بوده است. به نظر می آید که پرچم ایران تا زمان قاجارها، مانند پرچم اعراب، سه گوشه بوده نه چهار گوش.

 

پرچم در عهد نادرشاه افشار

Afsharian پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

نادر که مردی خود ساخته بود توانست با کوششی عظیم ایران را از حکومت ملوک الطوایفی رها ساخته، بار دیگر یکپارچه و متحد کند. سپاه او از سوی جنوب تا دهلی، از شمال تا خوارزم و سمرقند و بخارا، و از غرب تا موصل و کرکوک و بغداد و از شرق تا مرز چین پیش روی کرد. در همین دوره بود که تغییراتی در خور در پرچم ملی و نظامی ایران بوجود آمد. درفش شاهی یا بیرق سلطنتی در دوران نادرشاه از ابریشم سرخ و زرد ساخته می شد و بر روی آن تصویر شیر و خورشید هم وجود داشت اما درفش ملی ایرانیان در این زمان سه رنگ سبز و سفید و سرخ با شیری در حالت نیمرخ و در حال راه رفتن داشته که خورشیدی نیمه بر آمده بر پشت آن بود و در درون دایره خورشید نوشته بود: ” المک الله ” سپاهیان نادر در تصویری که از جنگ وی با محمد گورکانی، پادشاه هند، کشیده شده، بیرقی سه گوش با رنگ سفید در دست دارند که در گوشه بالائی آن نواری سبز رنگ و در قسمت پائیتی آن نواری سرخ دوخته شده است. شیری با دم برافراشته به صورت نیمرخ در حال راه رفتن است و درون دایره خورشید آن باز هم ” المک الله ” آمده است. بر این اساس میتوان گفت پرچم سه رنگ عهد نادر مادر پرچم سه رنگ فعلی ایران است. زیرا در این زمان بود که برای نخستین بار این سه رنگ بر روی پرچم های نظامی و ملی آمد، هر چند هنوز پرچمها سه گوشه بودند.

 

دوره قاجارها، پرچم چهار گوشه

Ghajarian پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

در دوران آغا محمد خان قاجار، سر سلسله قاجاریان، چند تغییر اساسی در شکل و رنگ پرچم داده شد، یکی این که شکل آن برای نخستین بار از سه گوشه به چهارگوشه تغییر یافت و دوم این که آغامحمدخان به دلیل دشمنی که با نادر داشت سه رنگ سبز و سفید و سرخ پرچم نادری را برداشت و تنها رنگ سرخ را روی پرچم گذارد. دایره سفید رنگ بزرگی در میان این پرچم بود که در آن تصویر شیر و خورشید به رسم معمول وجود داشت با این تفاوت بارز که برای نخستین بار شمشیری در دست شیر قرار داده شده بود. در عهد فتحعلی شاه قاجار، ایران دارای پرچمی دوگانه شد. یکی پرچمی یکسره سرخ با شیری نشسته و خورشید بر پشت که پرتوهای آن سراسر آن را پوشانده بود. نکته شگفتی آور این که شیر پرچم زمان صلح شمشیر بدست داشت در حالی که در پرچم عهد جنگ چنین نبود. در زمان فتحعلی شاه بود که استفاده از پرچم سفید رنگ برای مقاصد دیپلماتیک و سیاسی مرسوم شد. در تصویری که یک نقاش روس از ورود سفیر ایران ” ابوالحسن خان شیرازی ” به دربار تزار روس کشیده، پرچمی سفید رنگ منقوش به شیر و خورشید و شمشیر، پیشاپیش سفیر در حرکت است. سالها بعد، امیرکبیر از این ویژگی پرچم های سه گانهً دورهً فتحعلی شاه استفاده کرد و طرح پرچم امروزی را ریخت. برای نخستین بار در زمان محمدشاه قاجار ( جانشین فتحعلی شاه ) تاجی بر بالای خورشید قرار داده شد. در این دوره هم دو درفش یا پرچم به کار می رفته است که بر روی یکی شمشیر دو سر حضرت علی و بر دیگری شیر و خورشید قرار داشت که پرچم اول درفش شاهی و دومی درفش ملی و نظامی بود.

 

امیرکبیر و پرچم ایران

NaseredinShah پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

میرزا تقی خان امیرکبیر، بزرگمرد تاریخ ایران، دلبستگی ویژه ای به نادرشاه داشت و به همین سبب بود که پیوسته به ناصرالدین شاه توصیه می کرد شرح زندگی نادر را بخواند. امیرکبیر همان رنگ های پرچم نادر را پذیرفت، اما دستور داد شکل پرچم مستطیل باشد (بر خلاف شکل سه گوشه در عهد نادرشاه) و سراسر زمینه پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی 10 سانتی متر در گوشه بالائی و نواری سرخ رنگ به همان اندازه در قسمت پائین پرچم دوخته شود و نشان شیر و خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد، بدون آنکه تاجی بر بالای خورشید گذاشته شود. بدین ترتیب پرچم ایران تقریباٌ به شکل و فرم پرچم امروزی ایران در آمد.

 

انقلاب مشروطیت و پرچم ایران

MozafaredinShah پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

با پیروزی جنبش مشروطه خواهی در ایران و گردن نهادن مظفرالدین شاه به تشکیل مجلس، نمایندگان مردم در مجلس های اول و دوم به کار تدوین قانون اساسی و متمم آن می پردازند. در اصل پنجم متمم قانون اساسی آمده بود: ” الوان رسمی بیرق ایران، سبز و سفید و سرخ و علامت شیر و خورشید است”، کاملا مشخص است که نمایندگان در تصویب این اصل شتابزده بوده اند. زیرا اشاره ای به ترتیب قرار گرفتن رنگها، افقی یا عمودی بودن آنها، و این که شیر و خورشید بر کدام یک از رنگها قرار گیرد به میان نیامده بود. همچنین درباره وجود یا عدم وجود شمشیر یا جهت روی شیر ذکری نشده بود. به نظر می رسد بخشی از عجله نمایندگان به دلیل وجود شماری روحانی در مجلس بوده که استفاده از تصویر را حرام می دانستند. نمایندگان نو اندیش در توجیه رنگهای به کار رفته در پرچم به استدلالات دینی متوسل شدند، بدین ترتیب که می گفتند رنگ سبز، رنگ دلخواه پیامبر اسلام و رنگ این دین است، بنابراین پیشنهاد می شود رنگ سبز در بالای پرچم ملی ایران قرار گیرد. در مورد رنگ سفید نیز به این حقیقت تاریخی استناد شد که رنگ سفید رنگ مورد علاقه زرتشتیان است، اقلیت دینی که هزاران سال در ایران به صلح و صفا زندگی کرده اند و این که سفید نماد صلح، آشتی و پاکدامنی است و لازم است در زیر رنگ سبز قرار گیرد. در مورد رنگ سرخ نیز با اشاره به ارزش خون شهید در اسلام، بویژه امام حسین و جان باختگان انقلاب مشروطیت به ضرورت پاسداشت خون شهیدان اشاره گردید. وقتی نمایندگان روحانی با این استدلالات مجباب شده بودند و زمینه مساعد شده بود، نواندیشان حاضر در مجلس سخن را به موضوع نشان شیر و خورشید کشاندند و این موضوع را این گونه توجیه کردند که انقلاب مشروطیت در مرداد (سال 1285 هجری شمسی 1906 میلادی) به پیروزی رسید یعنی در برج اسد (شیر). از سوی دیگر چون اکثر ایرانیان مسلمان شیعه و پیرو حضرت علی هستند و اسدالله از القاب حضرت علی است، بنابراین شیر هم نشانه مرداد است و هم نشانه امام اول شیعیان در مورد خورشید نیز چون انقلاب مشروطه در میانه ماه مرداد به پیروزی رسید و خورشید در این ایام در اوج نیرومندی و گرمای خود است پیشنهاد می کنیم خورشید را نیز بر پشت شیر سوار کنیم که این شیر و خورشید هم نشانه امام علی باشد هم نشانه ماه مرداد و هم نشانه چهاردهم مرداد یعنی روز پیروزی مشروطه خواهان و البته وقتی شیر را نشانه پیشوای امام اول بدانیم لازم است شمشیر ذوالفقار را نیز بدستش بدهیم. بدین ترتیب برای اولین بار پرچم ملی ایران به طور رسمی در قانون اساسی به عنوان نماد استقلال و حاکمیت ملی مطرح شد. در سال 1336 منوچهر اقبال، نخست وزیر وقت به پیشنهاد هیاتی از نمایندگان وزارت خانه های خارجه، آموزش و پرورش و جنگ طی بخش نامه ای ابعاد و جزئیات دیگر پرچم را مشخص کرد. بخش نامه دیگری در سال 1337 در مورد تناسب طول و عرض پرچم صادر شد و طی آن مقرر گردید طول پرچم اندکی بیش از یک برابر و نیم عرضش باشد.

 

پرچم ایران بعد از انقلاب

JomhoriEslami پرچم های اصلی کشور ایران در طول تاریخ

بعد از انقلاب سال 1357، در اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 (1979 میلادی) در مورد پرچم گفته شده است که پرچم جمهوری اسلامی از سه رنگ سبز، سفید و سرخ تشکیل می شود و نشانه جمهوری اسلامی (تشکیل شده با حروف الله اکبر) در وسط آن قرار دارد.

 

– این مطلب با نگارش اختصاصی سایت آسمونی و کمک بازدیدکنندگان در مشخص نمودن دقیق پرچمهای اصلی ایران در طول تاریخ منتشر شده است

نظر شما در مورد پرچم ایران چیست؟ آیا باز هم شاهد تغییراتی در شکل و رنگ آن خواهیم بود!؟

 

برای مشاهده تمام پرچم های کشور ایران در طول تاریخ اینجا کلیک نمایید

< اشتراک این مطلب در شبکه های اجتماعی >

🔗 لینک کوتاه: http://www.asemooni.com/?p=7212
تبلیغات اینترنتی

اینم جالبه !

martyrs1

شهدای 16 آذر سال 1332

روز 16 آذر سال 1332 روزی است که سه تن از دانشجویان به نام های …

19 نظرات

  1. من افتخار می کنم یک پارسی هستم. چون اون موقعی همه کشورها بت می پرستیدن ما خدا را می پرستیدیم پس ما به هیچ دینی نیاز نداشتیم چون خود خدا پرست بودیم. دین اسلام یک دین بزرگ کامل است.که نباید نادیده گرفته شه چون این دین هم مٍثل دین زرتشت مارا به پرستش خدا و همینطور به پندار نیک گفتار نیک کردار نیک دعوت می کند. دین اسلام وقت گسترده تر همین.

  2. به نظر من همش زیباست چون همش پرچم ایرانه و برای ما قابل احترامه

  3. به نظر من اگر ایران را به سه بخش تقسیم کنیم
    قسمت بالا سبز همچون سر سبزی شمال ایران
    قسمت وسط بدلیل منطقه سکونت زرتشتیان و صلح و دوستی سفید
    قسمت پایین چون جنوب ایران گرم و آتشین قرمز

  4. من نه کاری با شیر خورشیدش دارم نه با الله. فقط میخواهم بگم آگه به پرچم نادر شاه دقت کنیم ی نوشته اوناس که با کمی تغییر باید کلمه ی الله رو مثل آون جا میدادن.

  5. دین وسیاست کشوری که مردمش مسلمونن نباید جدا بشه و دشمنان ایران اسلامی بایداین آرزو روبه گورببرند که دین وسیاستو توایران ازهم جدا کنند

  6. کاش یه روزی برسه که تمام ایرانیها به ایرانی بودن و پارسی بودن خودشون نگاه کنند نه به اینکه اسلامی هستند یا نه…
    ایران واقعی احتیاجی به اسلام نداره چون نشان فروهر در واقع فطرت پاک انسانی و خوب بودن بدون تزویر و ریا و دروغ و فریب کاری دین را نشون میده…
    زنده باد سرزمین اهورایی پارس.. بدون هیچ دین و مذهبی.. فقط و فقط انسانیت

  7. مرگ بر سکولار

    خوشگل ترین پرچم پرچم حالاست

  8. ﺷﺎﻫﻴﻦﻟﮕﺰﻳﺎﻥ

    ﻭاﻗﻌﺎ ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﻣﻤﻨﻮﻧﻢ. اﺯﺗﻮﻥ

  9. علیرضا

    من یک مرد مسلمان هستم وافتخار می کنم که کاملترین دین دین من استاما باید بگویم باید نشانه ی شیر وخورشید به پرچم کشورمان بازگردد زیرا تاریخ کشور ما از ادوار قدیم بدینگونه بوده وملتی که پیشینه تاریخی خود را فراموش کند هیچ ندارد
    خوشبختانه دین اسلام با فرهنگ ایرانی نه تنها مشکلی ندارد یلکه آنرا تایید هم نموده است بطوری که عید نوروز ما ایرانیان مورد تایید امام صادق(علیه السلام)بوده وطبق روایات شیعه امام زمان در این روز ظهور خواهد کرد.

  10. مرسی از اطلاعاتی که گذاشتین

  11. خیلی عالیه یعنی خیلی خوبه .

  12. با دست در دست هم نهادن پرچم اصلی ایران زمین را علم میکنیم ودشمنان ایران را نابود میکنیم

  13. آسمونی جان میدونی که من تو کار تاریخم ، این پرچم ها ناقصه چون پرچم ابر قدرت جهان حکومت هخامنشی بزرگ رو جا انداختی الان عکسش رو میفرستم تا بگذاریش. قابل توجه دوستان که پرچم مزکور پرچم اصلی ایران است و بیشترین مدت پرچم ایران بوده . پس الان هم باید باشه . که اگه خدا بخواد…. بگذریم ، آسمونی جان اون رو فرستادم. 😉

  14. سلام

    آن شیر خونخوار مرد و خورشید طاغوت غروب کرد

    شیر که شاه خود پسندسلجوقی به نشانه ماه تولدش ماه اسد بر پرچم سه رنگ ملت ایران گذاشت

    بالاخره ملت ما شیر خونخوار و ستمگر را به قدرت اسلامی ایمان به الله نابود ساخت

    ونشان توحید را بر پرچم خود گذاشت

  15. زنده باد اسلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.